Only one hour:)

May 15, 2010

Factors, which facilitate and/or hinder regional cooperation in South Caucasus/Central Asia

For evaluating issue of regional cooperation, it is important to define factors, which have influence on regional cooperation. Factors may be devided on three groups: political, economic, religious-cultural. Herewith, it is important to foresee influence of third power, in this case third powers are Russia and west (Europe, United states of America) and in case of south Caucasus-Turkey, as a regional actor. Russia makes impediment for multilateral regional cooperation, Turkey is a partner for Georgia, European union is interested in close cooperation between south Caucasus states, because of its interest in this region (as a corridor between Europe and Asia).
South Caucasus
Economic factors facilitate Cooperation between Georgia and Azerbaijan, also, pro European orientation, which is conditioned by economic cooperation (pipelines, railway projects), existence of regional conflicts on territory both states. Common interests is precondition for cooperation, religious difference does not complicate cooperation. This economic and political preconditions facilitate cooperation between Georgia and Azerbaijan.
Cooperation between Georgia and Armenia is conditioned by economic dependence Armenia on Georgia, but pro Russian orientation of Armenia may be considered as a complication. In this case, there exists religious likeness between Georgia and Armenia. There exists economic precondition for cooperation but pro Russian orientation of Armenia (political factor) when Russia has occupied territories of Georgia, does not make long wished basis for cooperation.
Cooperation between Armenia and Azerbaijan is complicated by ethnic conflict of Nagorno Karabakh. Occupation Azerbaijan territories by Armenia makes impossible cooperation between this states, like cooperation between Georgia and Russia. Political conflict reduct economic cooperation. Cooperation in South Caucasus region is complicated by different orientation of states. Georgia and Azerbaijan, who have pro European orientation, and Armenia, who is pro Russian, but has support of western society ( recognition of genocide by USA), provoke dissatisfaction of Azerbaijan.
Russian support to opening Armenian and Turkish border also may be considered as an influence of third power on regional cooperation in South Caucasus.
Common political and economic interests between Georgia and Azerbaijan, also economic dependence Armenia on Georgia stipulate bilateral cooperation, territorial-ethnic conflicts in region, occupation of territory neighbor state, also, influence of third power (Russia) complicate regional cooperation.
Central Asia
States of Central Asia (Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan, Uzbekistan) have better possibility for cooperation according to analysis political factors.
With the difference from south Caucasus there do not exist regional-ethnic conflicts. But analyzing on political level there is problem of their different orientation (Pro Russian, pro European). Cultural and religious factors facilitate cooperation, also, economic factors (Nabucco).
With the difference from south Caucasus, there exist more factors for multilateral cooperation, but like south Caucasus, Central Asia is not free from Russian influence, which complicate multilateral cooperation in this region too.

ჩემი სამაგისტრო ნაშრომი

February 11, 2010

ილია ჭავჭავაძის სახელმწიფო უნივერსიტეტი 

ფილოსოფიისა და სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტი 

ევროპისმცოდნეობის სამაგისტრო პროგრამა

 

ნინო მაჩურიშვილი

სამაგისტრო ნაშრომი თემაზე:

ევროკავშირის შესაძლებლობების შეფასება კონფლიქტების გადაწყვეტის სფეროში

აკადემიური ხელმძღვანელი:

ტარიელ სიხარულიძე

ილია ჭავჭავაძის სახელმწიფო უნივერსიტეტი

ფილოსოფიისა და სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტი

ასოცირებული პროფესორი

პოლიტოლოგიის, საერთაშორისო ურთიერთობების,

უსაფრთხოების კვლევების მიმართულება

თბილისი

2009

სამაგისტრო ნაშრომის კვლევის საგანს წარმოადგენს კონფლიქტების გადაწყვეტის სფეროში ევროკავშირის შესაძლებლობების შეფასება. განხილულია ევროკავშირის მიდგომები – გაფართოება და სამეზობლო პოლიტიკა, გაფართოებასთან დაკავშირებით განხილულია ევროკავშირის “რბილი ძალა” (Soft Power), კონფლიქტების გადაწყვეტის სფეროში ევროკავშირის შესაძლებლობების უკეთესად გასაგებად განხილულია ევროპის უშიშროების სტრატეგია და მიღწეული შედეგები, ევროკავშირის მისიები ევროპის უშიშროებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში, მათი ანალიზი კონფლიქტების გადაწყვეტაში მიღწეული შედეგების გათვალისწინებით.

ნაშრომში ძირითადი დაშვებები წარმოდგენილია ევროკავშირის ოფიციალური წარმომადგენლების მოხსენებების საფუძველზე. ევროკავშირი კონფლიქტების გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვნად მიიჩნევს კონფლიქტის მონაწილე მხარეების “ევროპეანიზაციას”, დემოკრატიის განვითარებასა და კანონის უზენაესობის დამკვიდრებას, რაც ზრდის შესაძლებლობას ევროპული ინსტიტუტების სამომავლო წევრობის ან მათთან პარტნიორობის.

სარჩევი

შესავალი …………………………………………………………………………………… 4 – 8

1. კონფლიქტების გადაწყვეტის სფეროში ევროკავშირის შესაძლებლობების კვლევის პრაქტიკული, აკადემიური მნიშვნელობა …………………………………………… 4 – 5

2. ლიტერატურის მიმოხილვა …………………………………………………………… 5 – 7

3. კვლევის მიზანი, საკითხი და საზღვრები ………………………………………… 7 – 8

თავი პირველი

ევროკავშირის შესაძლებლობები კონფლიქტების გადაწყვეტის სფეროში. კონფლიქტების გადაწყვეტის სფეროში საერთაშორისო ურთიერთობებში მიღებული მიდგომები ……………………………………………………………………………… 8 – 13

თავი მეორე

ევროკავშირის “რბილი ძალა” (Soft Power) განსაკუთრებით გაფართოების კონტექსტში …………………………………………………………………………… 13 – 15

თავი მესამე

ჰავიერ სოლანას 2003 წლის მოხსენება “უსაფრთხო ევროპა უკეთეს მსოფლიოში” და გასულ წლებში მიღწეული შედეგები ……………………………………………… 15 – 25

თავი მეოთხე

ევროკავშირის სამოქალაქო მისიები და სამხედრო ოპერაციები ევროპის უშიშროებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში; მისიების აღწერა, ანალიზი, კლასიფიკაცია ………………………………………………………………………… 25 – 44

1. ევროკავშირის სამოქალაქო მისიები ……………………………………………… 27 – 38

2. ევროკავშირის სამხედრო ოპერაციები …………………………………………… 39 – 42

3. ევროკავშირის სამხედრო სამოქალაქო მოქმედებები …………………………… 42 – 44

დასკვნა ………………………………………………………………………………… 45 – 46

გამოყენებული ლიტერატურა ……………………………………………………… 47 – 49

შესავალი

1. კონფლიქტების გადაწყვეტის სფეროში ევროკავშირის შესაძლებლობების კვლევის პრაქტიკული, აკადემიური მნიშვნელობა

სამაგისტრო ნაშრომის კვლევის საგანს წარმოადგენს ევროკავშირის შესაძლებლობების შეფასება კონფლიქტების გადაწყვეტის სფეროში ევროპის უშიშროებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში განხორციელებული საქმიანობის განხილვის მიხედვით. კონფლიქტების გადაწყვეტის სფეროში ევროკავშირის ინსტრუმენტების თეორიული განხილვის შემდეგ წარმოდგენილია ევროკავშირის მიერ განხორციელებული სამშვიდობო მისიების მიმოხილვა. ევროკავშირის კონფლიქტების გადაწყვეტის სფეროში პოლიტიკის შესაფასებლად ნაშრომში წარმოდგენილია ევროკავშირის ოფიციალური წარმომადგენლების მოხსენებები, რომელიც აყალიბებს ევროკავშირის ოფიციალურ პოზიციას ამ სფეროში, იგივე საკითხების შესახებ განხილულია აკადემიური სტატიები.

კვლევის ჩატარების ზემოთ აღწერილი მიდგომა შესაძლებლობას იძლევა წარმოაჩინოს ევროკავშირის რეალური შესაძლებლობები, როგორც კონფლიქტების დამარეგულირებელი აქტორის, რაც განაპირობებს ნაშრომის თეორიულ მნიშვნელობას.

აღნიშნული საკითხის კვლევის პრაქტიკული მნიშვნელობა განპირობებულია ევროკავშირის დამკვირვებელთა მისიის საქართველოში განთავსებით, მათი საქმიანობის, სამომავლო შესაძლებლობებისა და სავარაუდო შედეგების შესაფასებლად მნიშვნელოვანია ევროკავშირის წინა გამოცდილების კვლევა ამ მიმართულებით.

ვინაიდან ევროკავშირი წარმოადგენს გლობალურ აქტორს თავისი მოსახლეობით და ეკონომიკით, იმის შესაფასებლად გააჩნია თუ არა ევროკავშირს შესაძლებლობა გახდეს გლობალური პოლიტიკური აქტორი, მნიშვნელოვანია კონფლიქტების გადაწყვეტის სფეროში ევროკავშირისათვის მისაღები ინსტრუმენტების განხილვა, რადგან გლობალური აქტორის სტატუსი აკისრებს მას პასუხისმგებლობას კონფლიქტების პრევენციის, კრიზისების მენეჯმენტის, კონფლიქტების გადაწყვეტისა და საერთოდ, საერთაშორისო პოლიტიკურ პროცესებში მონაწილეობის.

2. ლიტერატურის მიმოხილვა

სამაგისტრო ნაშრომით წარმოდგენილ კვლევაში ძირითადი დაშვებები და შეფასებები ოფიციალური წყაროების გარდა ემყარება სამეცნიერო კვლევებს, სტატიებს, რომელშიც განხილულია ევროკავშირის შესაძლებლობები კონფლიქტების გადაწყვეტის სფეროში, ინსტრუმენტები რეგიონული პრიორიტეტების გათვალისწინებით, ლიბერალური პარადიგმის თეორიები, “რბილი ძალა” (soft power) როგორც ევროკავშირის ინსტრუმენტი კონფლიქტების გადასაწყვეტად, გლობალური აქტორების (რუსეთი, აშშ, ნატო) გავლენა ევროკავშირის უსაფრთხოებაზე, წარმოდგენელია შეფასება ევროპის უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში სამშვიდობო მისიების საქმიანობის.

კონფლიქტების გადაწყვეტაში ევროკავშირის როლის შეფასებისას განხილულია ორი მიდგომა: გაფართოება და სამეზობლო პოლიტიკა. აღმოსავლეთ მეზობელ ქვეყნებთან (მოლდოვა-ტრანსნისტრია, სამხრეთ კავვკასია თავისი კონფლიქტური რეგიონებით) მიმართებაში ევროკავშირის მიერ კონფლიქტების გადაწყვეტაში მონაწილეობა მის ვალდებულებად არის მიჩნეული, ვინაიდან ამ რეგიონის მიმართ ევროკავშირს არ გააჩნია გაფართოების ინტერესი და მისი მიზანია საზღვრებთან უსაფრთხოების უზრუნველყოფა. გაფართოების პერსპექტივის მქონე ქვეყნებში კონფლიქტების გადაწყვეტაში ევროკავშირის მონაწილეობა (ბალკანეთი-კოსოვო, თურქეთი-კვიპროსი) გამყარებულია იმ გარემოებით, რომ ევროკავშირი არ გახდეს თვითონ კონფლიქტის მონაწილე. ევროკავშირის მიერ კონფლიქტის გადაწყვეტაში მონაწილეობის ფორმად მიჩნეულია კონფლიქტის “ევროპეანიზაცია”. ევროპის უშიშროების სტრატეგიასთან მიმართებაში განხილულია გეოგრაფიული გამოწვევები, ურთიერთობა ნატო-სთან, ამერიკის შეერთებულ შტატებთან, ასევე რუსეთთან, რომლეთაც გავლენა აქვთ ევროკავშირის უსაფრთხოებაზე.[1]

ლიტერატურაში განხილულია კონფლიქტების გადაწყვეტის სფეროში საერთაშორისო ურთიერთობებში არსებული მიდგომები.

ევროკავშირის ინსტრუმენტები კონფლიქტების გადაწყვეტისადმი განიხილება ევროპის “რბილი ძალის” ფარგლებში და მის მიმართ არსებობს როგორც უარყოფოითი შეფასებები, ვინაიდან მიიჩნევა რომ არ არის დაბალანსებული პოლიტიკური და ეკონომიკური ინსტრუმენტების გამოყენება, ასევე დადებითად, რადგან ევროკავშირი ჰუმანიტარული დახმარების გამწევის მეორეხარისხოვანი როლის შესრულებით იმკვიდრებს ადგილს კონფლიქტების გადამწყვეტი გლობალური  აქტორის[2].

შეფასებულია ევროპის უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში მისიების საქმიანობა, რომლის შედეგებიც ევროკავშირის ოფიციალური წარმომადგენლების მიერ ფასდება დადებითად, ხოლო ექსპერტები საუბრობენ მისიების წარუმატებლობაზე და საერთოდ ევროკავშირის საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკის ნაკლოვანებებზე[3].

დემოკრატიული მშვიდობის განვითარება მიიჩნევა ევროკავშირის საგარეო პოლიტიკის პრიორიტეტად და “რბილი ძალის” მთავარ ინსტრუმენად, რომლის მიხედვითაც საერთაშორისო ურთიერთობებში სამხედრო ძლიერება შეცვალა ეკონომიკურმა ძლიერებამ და ეკონომიკური ინსტრუმენტების არსებობა არის ევროკავშირის საგარეო პოლიტიკის უპირატესობა[4].

3. კვლევის მიზანი, საკითხი, საზღვრები

ევროკავშირი უშიშროების სტრატეგიის ერთ-ერთ მთავარ პრიორიტეტად მიიჩნევს რეგიონული კონფლიქტების გადაწყვეტას, რაც აქტუალურს ხდის კონფლიქტების გადაწყვეტის სფეროში არსებული ევრკავშირის ინსტრუმენტების შეფასებას.

კვლევის მიზანს წარმოადგენს შეფასება იმისა, გააჩნია თუ არა ევროკავშირს შესაძლებლობა და ქმედითი მექანიზმი (სამხედრო ან სხვა) გახდეს აქტორი, რომელიც დაარეგულირებს კონფლიქტებს.

სამაგისტრო ნაშრომის კვლევის საგანს წარმოადგენს კონფლიქტების გადაწყვეტის სფეროში ევროკავშირის შესაძლებლობების შეფასება. განხილულია ევროკავშირის მიდგომები – გაფართოება და სამეზობლო პოლიტიკა, გაფართოებასთან დაკავშირებით განხილულია ევროკავშირის “რბილი ძალა” (Soft Power), ევროპის უშიშროების სტრატეგია და მიღწეული შედეგები, ევროკავშირის მისიები ევროპის უშიშროებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში, მათი კლასიფიკაცია და ანალიზი კონფლიქტების გადაწყვეტაში მიღწეული შედეგების გათვალისწინებით.

სამაგისტრო ნაშრომში განხილულია ევროპის უშიშროებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში განხორციელებული მისიები 2003 წლიდან დღემდე, ასევე, გაფართოება, სამეზობლო პოლიტიკა, “რბილი ძალის” ინსტრუმენტები კონფლიქტების გადაწყვეტის სფეროში.

კვლევა დაეყრდნო ევროკავშირის ოფიციალური პირების მოხსენებებს, აკადემიურ სტატიებს, საკონფერენციო მასალებს.ევროპის უშიშროებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში განხორციელებული მისიების კლასიფიკაციისას გათვალისწინებულია მისიების ხასიათი, მათი ქრონოლოგიური თანმიმდევრობა, ევროკავშირის რეგიონული პრიორიტეტები ევროკავშირთან სამომამვლო თანამშრომლობის (წევრობა, პარტნიორობა) შესაძლებლობის გათვალისწინებით.

გამოყენებული ლიტერატურა დალაგებულია ანბანური თანმიმდევრობით.

თავი პირველი

ევროკავშირის შესაძლებლობები კონფლიქტების გადაწყვეტის სფეროში. კონფლიქტების გადაწყვეტის სფეროში საერთაშორისო ურთიერთობებში მიღებული მიდგომები

ევროკავშირის სამი სვეტიდან ერთ-ერთი ევროპის ერთიანი საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკაა, რომელიც კონფლიქტების პრევენციის, ასევე მშვიდობის აღდგენისათვის სხვადასხვა ინსტრუმენტებს ითვალისწინებს. ტექნიკური და ფინანსური დახმარება განვითარებადი ქვეყნებისადმი, ეკონომიკური თანამშრომლობა და სავაჭრო კავშირების დამყარება, ჰუმანიტარული დახმარება, სოციალური და გარემოს დაცვასთან დაკავშირებული პოლიტიკა, დიპლომატიური საშუალებები, როგორიცაა პოლიტიკური დიალოგი და საშუამავლო საქმიანობა, რომელიც ავსებს ევროკავშირის წევრი ქვეყნების ტრადიციულ საგარეო პოლიტიკურ ინსტრუმენტებს.

ევროპის უშიშროებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში 2003 წლიდან სხვადასხვა სამოქალაქო მისიისა და სამხედრო ოპერაციების განხორციელება დაიწყო. ევროპის უშიშროებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ჩამოყალიბებაze 1990-იან წლებში ევროპაში ბალკანეთის რეგიონულმა კონფლიქტებმა, ასევე აფრიკაში მიმდინარე კონფლიქტებმა და ტერორიზმის წინააღმდეგ ბრძოლამ დიდი გავლენა მოახდინა.

ევროპული უშიშროებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში სამხედრო ოპერაციები ხორციელდება ევროკავშირის სწრაფი რეაგირების ძალების მიერ. ეს ძალები არ წარმოადგენს ნატო-ს ნაწილს, მაგრამ მათთვის ხელმისაწვდომია ნატო-ს რესურსები. შესაძლებელია სამხედრო ძალებისა და პოლიციის გაგზავნა კრიზისის ტერიტორიებზე არა მხოლოდ ჰუმანიტარული და მშვიდობის დაცვის ოპერაციების ჩასატარებლად და კრიზისის სამართავად, არამედ მშვიდობის შენების პროცესების განსახორციელებლად.

ევროკავშირი კონფლიქტების გადაწყვეტისათვის იყენებს უშიშროებისა და თავდაცვის პოლიტიკით გათვალისწინებულ “რბილი ძალის” ინსტრუმენტებს, ინფორმაციის შეგროვებას, საერთაშორისო ხელშეკრულებების მონიტორინგს [5].

ევროკავშირი არის ახალი მოთამაშე კონფლიქტების გადაწვეტის პროცესში. ჰუმანიტარული დახმარების გამწევის პასიური და მეორეხარისხოვანი როლის შესრულებით, ადგილზე სამოქალაქო საზოგადოების განვითარების ხელშეწყობით ევორკავშირმა გააფართოვა გავლენის სფეროები მოლდოვაში, ტრანსნისტრიაში, საქართველოში (აფხაზეთში, სამხრეთ ოსეთში). ევროკავშირი იგებს ცენტრალურ პოზიციებს კონფლიქტების გადაწყვეტის სფეროში. ევროკავშირი მოქმედებს კონფლიქტის შედეგების ასაცილებლად და არ ხდება კონფლიქტის მონაწილე. ასეთი მიდგომა შეიძლება ჩაითვალოს შეუფერებლად კონფლიქტის გადაწყვეტის შედეგის მისაღწევად. ევროავშირის როლი კონფლიქტების გადაწყვეტაში დამოკიდებულია კონფლიქტში მონაწილე მხარეების წარმოსახვაზე და მოლოდინზე[6].

ევროკავშირისათვის მნიშვნელოვანია კონფლიქტების გადაწყვეტის სფეროში რუსეთთან, აშშ-სთან, გაერო-სთან ერთად საქმიანობა. ძალისმიერმა პოლიტიკამ განიცადა მარცხი ერაყში, სამხედრო გამარჯვებით დამყარდა დროებითი მშვიდობა. რბილი ძალის უფრო სტრატეგიულად გამოყენება უზრუნველყოფს ევროკავშირის პრიორიტეტების უკეთესად გატარებას [7].

ევროკავშირის, როგორც უსაფრთხოების უზრუნველმყოფის როლი გამოიხატება სამ დონეზე და გულისხმობს კონფლიქტის გადაწყვეტისადმი ცენტრალიზებულ მიდგომას, დახმარებას პერიფერიებისათვის, პირდაპირი სამხედრო შესაძლებლობების გამოყენებას უშიშროებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში, მაგრამ უშიშროებისა და თავდაცვის  პოლიტიკის ფარგლებში გაძნელებულია საერთო პოლიტიკის ჩამოყალიბება, რაც ართულებს სწრაფ რეაგირებას და შესაბამის ქმედებას.

კონფლიქტების გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია კონფლიქტის “ევროპეანიზაცია”, პროცესი, რომელიც მიმდინარეობს ევროკავშირის ინსტიტუტების ჩარევით და გულისხმობს მხარეების ევროსტრუქტურებში ჩართვას. ევროპეანიზაცია შესაძლებელია განხილული იყოს როგორც წევრი ქვეყნების კავშირში ინტეგრაციის ხარისხის შესაფასებლად, ასევე, რგოროც უშიშროებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ინსტრუმენტი. ევროპეანიზაციის გავლენა კონფლიქტის გადაწყვეტაზე დამოკიდებულია კონფლიქტში ჩართულ აქტორზე. კონფლიქტის ევროპეანიზაცია შესაძლებელია ორი გზით, როდესაც ევროკავშირი ხდება კონფლიქტის გადაწყვეტის მონაწილე, როდესაც ევროკავშირი ქმნის სამოქმედო ჩარჩოს კონფლიქტის გადასაწყვეტად.

ევროკავშირი კონფლიქტების გადაწყვეტაში შეიძლება მონაწილეობდეს როგორც მედიატორი, განსაზღვრავდეს პირობებს, რომლებსაც გავლენა აქვს კონფლიქტების გადაჭრაზე, ასევე კონფლიქტის მხარეების სამომავლო ევროინტეგრაციაზე, პარტნიორობაზე, წევრობაზე. მეორე მიდგომა გულისხმობს კონფლიქტში ჩართული მხარეების მორიგებამდე მიყვანას, რომელიც არის ხანგრძლივი პროცესი, გავლენა აქვს სტრატეგიაზე, სოციალიზაციაზე.

კონფლიქტის ალტერნატიული ინსტიტუციონალური გადაწყვეტა გულისხმობს კონფლიქტში ჩართული მხარეების ფედერალურ სახელმწიფოში გაერთიანებას ევროკავშირის მსგავსად, რამოდენიმე დონის ხელისუფლების არსებობას, აღნიშნული მიდგომა ახდენს კონფლიქტის საფუძველის ტრანსფორმაციას, მაგრამ მნიშვნელოვანია აქტორის ხასიათი [8].

ევროკავშირის ძირითად მიდგომებს კონფლიქტების გადაწყვეტის სფეროში წარმოადგენს გაფართოება, სამეზობლო პოლიტიკა. კოსოვოსა და კვიპროსის შემთხვევაში ევროკავშირის კონფლიქტის გადაწყვეტაში ჩარევა განპირობებულია ერთ შემთხვევაში კავშირის წევრობით და მეორე შემთხვევაში კავშირის წევრობის პერსპექტივით. ზემოაღნიშნული მიდგომები ემყარება ევროკავშირის შესაძლო წევრობის, მასთან პარტნიორობის გავლენას კონფლიქტზე. გაფართოების შემთხევევაში ევროკავშირმა უნდა გადაწყვიტოს კონფლიქტი, ვინაიდან თვითონ არ გახდეს კონფლიქტის მონაწილე. ასევე, ვინაიდან გაფართოების შედეგად ევროკავშირი უახლოვდება ისეთ ქვეყნებს, სადაც არსებობს რეგიონული კონფლიქტები, უნდა მოახდინოს მეზობელ ქვეყნებში კონფლიქტების გადაწყვეტა საზღვრებთან უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად სამეზობლო პოლიტიკის ფარგლებში.

ევროპის უშიშროებისა და თავდაცვის პოლიტიკა შეიძლება გულისხმობდეს ინტერგრაციას ან მეზობელი ქვეყნების, რეგიონის სტაბილიზაციას. ევროკავშირს მეზობელ ქვეყნებთან  ურთიერთობაში უკავია იერარქიულად ცენტრალური ადგილი, რაც მიმართულია სტაბილიზაციისაკენ, არის უფრო მეტად ეკონომიკური ხასიათის და ნაკლებად პოლიტიკური, არ გულისხმობს ინტეგრაციას. ამასთანავე, ევროკავშირისათვის მნიშვნელოვანია მეზობელი ქვეყნების სტაბილურობა, ვინაიდან არასტაბილური გარემო თვითონ ევროკავშირს უქმნის საფრთხეს და ენერგეტიკულად არის დამოკიდებული საფრთხეების შემცველ რეგიონზე.

საერთაშორისო ურთიერთობებში კონფლიქტების გადაწყვეტაში ძალადობა შეცვალა მოლაპარაკებებმა, ვინაიდან ჩამოყალიბდა ყველასათვის მისაღები ღირებულებები, ცხოვრების სტანდარტები, ბიზნესის წესები და პოლიტიკური კულტურა, რომელიც სამხედრო ძალის გარდა ითვალისწინებს სხვა ინსტიტუტებს და ეკონომიკურ ძალაუფლებას [9].

ლოკალური და რეგიონული კონფლიქტების არსებობამ წარმოქმნა სამხედრო ძალის გამოყენების ახალი ფორმები. მათ რიცხვში შედის სამშვიდობო ოპერაციები. სამხედრო ძალები გამოიყენება მშვიდობის შენარჩუნებისა და ხელშეწყობისათვის, როგორც სახელმწიფოთა შიგნით, ისე სახელმწიფოთა შორის. ამგვარი ოპერაციების სპეციფიკას წარმოადგენს ის, რომ ისინი ხორციელდება საერთაშორისო ორგანიზაციების, პირველ რიგში გაერო-ს მანდატით. ამგვარ ოპერაციებს განეკუთვნება „მშვიდობის იძულება“, როდესაც სამშვიდობო ძალები ატარებენ სამხედრო ოპერაციებს, აგრესიის წინააღმდეგ და სტატუს ქვოს აღსადგენად.

90-იან წლებში იკვეთება სამხედრო ძალის „ძალისაგან დაცლის“ ტენდენცია, რომელსაც ხშირად არ შეუძლია გადაწყვიტოს პოლიტიკური პრობლემები, გულისხმობს ისეთი სიტუაციის შექმნას, როდესაც ხანგრძლივი საომარი მოქმედებები ძალებისაგან დაცლის ორივე მხარეს და არც ერთი მათგანის გამარჯვებას არ განაპირობებს.

90-იან წლებში ასევე ხდებოდა მსოფლიო პოლიტიკაში სამხედრო ძალის ფუნქციებისა და როლის ტრანსფორმაცია. მისი ტრადიციული გამოყენების გეოგრაფიული არეალების შემცირებასთან ერთად იცვლებოდა მისი კომპონენტები. ეს უკანასკნელი უკავშირდება ბირთვული იარაღის როლის ტრასფორმაციას.

60-იანი წლების დასაწყისში კარიბის კრიზისის შემდეგ ბირთვული იარაღი გახდა არა ომის წარმოების საშუალება, არამედ შესაძლო აგრესიის შეკავების ინსტრუმენტი, რომელიც პირველ რიგში ხორციელდებოდა ბირთვულ იარაღის გამოყენების მუქარით. ბირთვული იარაღის ამ ფუნქციამ განსაკუთრებული მნიშვნელობა შეიძინა ბიპოლარულ სისტემაში, რომელიც გულისხმობდა ორი ურთიერთგამომრიცხავი სოციალური სისტემის დაპირისპირებას. როდესაც ასეთი აგრესიის საფრთხე ქრება, პოლიტიკურ-იდეოლოგიური დაპირისპირება აღარ არსებობს, ბირთვული იარაღი კარგავს აგრესიის შეკავების ინსტრუმენტის მნიშვნელობას.

ეკონომიკურად განვითარებული და დემოკრატიაზე ორიენტირებული სახელმწიფოების ფორმირება განაპირობებს ამ სახელმწიფოების პოლიტიკურ და კულტურულ დაახლოებას, რაც ამ სახელმწიფოთა ერთმანეთთან ურთიერთობებში სამხედრო ძალის გამოყენების შესაძლებლობას ამცირებს არამარტო საერთო დემოკრატიული ნორმების არსებობისა და წინააღმდეგობათა გადაწყვეტის საერთო პრინციპების გამო, არამედ ასევე სულ უფრო ღრმა ეკონომიკური ურთიერთდამოკიდებულების გამო [10].

თავი მეორე

ევროკავშირის “რბილი ძალა” (Soft Power) განსაკუთრებით გაფათოების კონტექსტში

გაფართოება ევროკავშირის “რბილი ძალის” მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია, რომელიც გულისხმობს უახლოესი მეზობელი ქვეყნების ტრანსფორმაციას დემოკრატიულ, საბაზრო ეკონომიკის მქონე პარტნიორებად. გაფართოება ევროპის უშიშროებისა და თავდაცვის პოლიტიკის მთავარი ინსტრუმენტია, რომელიც გულისხმობს მშვიდობისა და კეთილდღეობის, თავისუფლებისა და დემოკრატიის გავრცელებას.

ტერორისა და ექსტრემიზმის წინააღმდეგ ბრძოლა არ არის მხოლოდ სამხედრო მოქმედებებისა და სამართლის საკითხი. კულტურა, იდეები, არასამხედრო პოლიტიკა ასევე მნიშვნელოვანია. მულტილატერალური თანამშრომლობის წარმატება ზრდის ევროპის “რბილ ძალას”.

“რბილი ძალის” გამოყენებამ განაპირობა ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნების კომუნიზმისაგან გათავისუფლების შემდეგ მათი დემოკრატიებად ჩამოყალიბება, მაგრამ მათი ევროკავშირში გაწევრიანება არ მომხდარა 90-იან წლებში.

ევროკავშირის კომისარი ოლი რენი 2007 წლის 19 ოქტომბრის მოხსენებაში “გაფართოება, როგორც ევროკავშირის “რბილი ძალის” ინსტრუმენტი” [11] თურქეთთან დაკავშირებით აღნიშნავს, რომ იქმნება წარმოდგენა, თითქოს არ ხდება დაფასება კანდიდატი ქვეყნების მიერ ევროკავშირის მხრიდან დადგენილი ვალდებულებების შესრულების, თურქეთში შემცირდა ევროკავშირში გაწევრიანების მომხრეთა რიცხვი, აღნიშნული ეწინააღმდეგება პირობითობის პრინციპის მნიშვნელობას, ევროპა მაშინ იყენებს შედეგიანად თავის “რბილს ძალას” და ეკონომიკურ ტრანსფორმაციას, როდესაც მისი პოლიტიკა სწორად არის გაგებული, უკეთესი ხელისუფლება, ეკონომიკური, სოციალური განვითარება, საზოგადოებებს შორის ურთიერთობა, სამოქალაქო საზოგადოების განვითარება კოსმეტიკური რეფორმების ნაცვლად წინაპირობები უნდა გახდეს ინტეგრაციის.

ევროკავშირისათვის გაფართოება მიიჩნევა ისტორიულ შესაძლებლობად თურქეთში ფუნდამენტური თავისუფლებების განვითარების, ტერორიზმის პრობლემის გადაჭრის საერთაშორისო სამართლის პატივისცემით, ევროპასა და ისლამურ სამყაროს შორის კავშირის დამყარების. ბალკანეთში და თურქეთში დემოკრატიული ინსტიტუტების განვითარებისათვის მნიშვნელოვანია ევროკავშირის მხრიდანაც ასოცირების პროცესის შეუჩერებლად განხორციელება, ვინაიდან ბალკანეთი ევროკავშირისათვის წარმოადგენს რეგიონს, სადაც განხორციელდა პირველი მისია ევროპის უშიშროებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში და ვითარდება ახალი ინსტრუმენტები (კოსოვოს კანონის უზენაესობის მისია ყველაზე დიდი სამოქალაქო მისიაა), ასევე, ეს რეგიონი თავისუფალია რუსეთის, ამერიკის შეერთებული შტატების გავლენისაგან და ამ რეგიონში წარმატება მნიშვნელოვანია ევროკავშირისათვის.

გაფართოების პოლიტიკური და ეკონომიკური მხარეები გასაგებია გლობალურ კონტექსტში. გაერთიანება სტაბილიზაციისათვის განაპირობებს პოლიტიკურ მხარდაჭერას, ფინანსურ დახმარებას. წევრი ქვეყნების კეთილდღეობა უზრუნველყოფს ევროკავშირისათვის უსაფრთხოებას, ბაზრის გახსნას, ტრანსნაციონალურ თანამშრომლობას.

ევროკავშირისთვის გაფართოება “რბილი ძალაუფლების“ ყველაზე მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია, ვინაიდან მისთვის უფრო მომგებიანია გაფართოება ნაცვლად იმისა, რომ გაგზავნოს სამხედრო ძალები მშვიდობის დასამყარებლად ან განახორციელოს პროტექტორატი რეგიონზე.

ამის მიუხედავად არ არსებობს პასუხი ევროკავშირის სამომავლო გაფართოების შესაძლებლობის შესახებ.

მნიშვნელოვანია ნაციონალისტების მიერ ევროკავშირის უმოტივაციობაზე საუბრის თავიდან აცილება, წინააღმდეგ შემთხვევაში ეს დაანგრევს ასოცირების სტრატეგიას იმის საპირისპიროდ, რომ პირობითობა გახდეს გაფართოების საფუძველი.

გაფართოება დამყარებული გასაგებ და ზუსტად დადგენილ პირობებზე, ინსტიტუციური რეფორმების შედეგად ევროპის კრიზისის მენეჯმენტის შესაძლებლობების გაუმჯობესება მიიჩნევა მთავარ პოლიტიკურ ინსტრუმენტად ევროკავშირისათვის. მნიშვნელოვანია ევროპული ფასეულობების დაცვა თვითონ ევროპელების მიერ და არა მხოლოდ წევრობის მსურველი ქვეყნების მიერ. გაფართოება მიიჩნევა ევროკავშირის საგარეო პოლიტიკის წარმატებად.

თავი მესამე

ჰავიერ სოლანას 2003 წლის მოხსენება “უსაფრთხო ევროპა უკეთეს მსოფლიოში” და გასულ წლებში მიღწეული შედეგები [12]

ევროპის უსაფრთხოების სტრატეგია ევროკავშირის ჩამოყალიბებას უკავშირებს სახლმწიფოებს შორის ურთიერთობის, ადამიანების ცხოვრების ტრანსფორმაციას, ვინაიდან ევროპული ქვეყნები დავების გადასაწყვეტად მშვიდობიანი თანამშრომლობით საერთო ინსტიტუტებს მიმართავენ. ჩამოყალიბდა კანონის უზენაესობა და მოხდა ავტორიტარული რეჟიმების ტრანსფორმცია დემოკრატიად. მნიშვნელოვნად მიიჩნევა ამერიკის შეერთებული შტატების, ნატო-ს როლი ევროინტეგრაციის პროცესში, ევროპულ უსაფრთხოებაში, რომლისთვისაც პრობლემას წარმოადგენდა ბალკანეთის კონფლიქტი. ინტეგრაციის საფუძვლად მიიჩნევა სახელმწიფოების მიერ პრობლემების დამოუკიდებლად გადაჭრის შესაძლებლობის არარსებობა.

მოხსენებაში აღნიშნულია, რომ ევროკავშირი არის გლობალური აქტორი მოსახლეობით, ეკონომიკით, აქედან გამომდინარე ევროკავშირი მზად არის გაინაწილოს პასუხისმგებლობა გლობალური უსაფრთხოებისათვის და უკეთესი მსოფლიოს შექმნისათვის.

საგარეო და საშინაო უსაფრთხოების ერთმანეთთან დაკავშირება, ასევე არასახელმწიფოებრივი ჯგუფების როლის ზრდა საერთაშორისო ურთიერთობებში, ეკონომიკური ჩავარდნები, ძალადობრივი კონლიქტები, რომელთა მიზეზი ხდება პოლიტიკური პრობლემები არის ევროკავშირის წინაშე მდგარი გამოწვევები. უსაფრთხოება არის განვითარებისწინაპირობა.

გლობალური გამოწვევები არის ასევე რესურსებისათვის, კონკურენცია, ევროკავშირის ენერგოდამოკიდებულება, რაც ევროკავშირისათვის გადასაჭრელი პრობლემების სიაში უპირველეს ადგილზე დგას.

გლობალური საფრთხეები გახდა ნაკლებად შესამჩნევი, წინასწარგანუსაზღვრელი, მათ შორის ტერორიზმი, რომელიც დაუკავშირდა რელიგიურ ექსტრემიზმს, ევროპა გახდა სამიზნე და ბაზა ტერორისტებისათვის, მასობრივი განადგურების იარაღი, რეგიონული კონფლიქტები, რომელიც შეიძლება წინაპირობა გახდეს ექსტრემიზმის, ტერორიზმის, სახელმწიფოს მარცხის, ორგანიზებული დანაშაულის. ევროკავშირის ინტერესებზე გავლენა აქვს შორს მიმდინარე კონფლიქტებს, მაგრამ საზღვრებთან ახლოს მიმდინარე კონფლიქტები საფრთხეა რეგიონის სტაბილურობისათვის.

სტრატეგიული მიზნების გასატარებლად მნიშვნელოვნად არის მიჩნეული ფიქრი გლობალურად და ქმედება ლოკალურად.

ევროკავშირის ჩარევა რეგიონალური კონფლიქტების გადაწყვეტაში გულისხმობს “good governance” ჩამოყალიბებას, დემოკრატიის აღგდენას, ორგანიზებულ დანაშაულთან ბრძოლას, ასევე გლობალურ კომუნიკაციას, რომელიც ამცირებს კონფლიქტებს.

ცივი ომის პერიოდში თავდაცვა ხდებოდა უკვე არსებული საფრთხეებისგან, თანამედროვე საფრთხეები არის საზღვრებს გარეთ და დინამიური, რომელთა გადაწყვეტა საჭიროებს არამარტო სამხედრო, ასევე შერეული ინსტრუმენტების გამოყენებას, როგორიც არის ექსპორტის კონტროლი, პოლიტიკური, ეკონომიკური პასუხისმგებლობა. რეგიონული კონფლიქტები საჭიროებენ მშვიდობიან გადაწყვეტას მაგრამ კონფლიქტის შემდგომ პერიოდში მშვიდობის აღსადგენად შესაძლებლად არის მიჩნეული სამხედრო ძალების, ჰუმანიტარული დახმარების გაწევა კრიზისის დასაძლევად, ხელისუფლების აღდგენა ეკონომიკური ინსტრუმენტებით.

გლობალიზაციის მიუხედავად მნიშვნელოვანია მშვიდობა მეზობელ ქვეყნებში. გაფართოებამ არ უნდა შექმნას ზღვარი ევროპას და სხვა სამყაროს შორის. მეზობელ ქვეყნებში პრობლემები პრობლემას უქმნის ევროკავშირს. არაბეთის და ისრაელის კონფლიქტის გადაწყვეტა მიჩნეულია სტრატეგიულ პრიორიტეტად ევროპისათვის.

გაფართოება აახლოვებს ევროკავშირს სახიფათო რეგიონებთან. ევროკავშირის ამოცანა არის აღმოსავლეთ ევროპაში, ასევე ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნებში “good governance” განვითარება, ბალკანეთის რეგიონში სტაბილურობის მიღწევა აშშ-ს, რუსეთის, ნატო-ს სხვა საერაშორისო ორგანიზაციების დახმარებით. საგარეო პოლიტიკის შესაძლებლობები დამოკიდებულია მიღწევებზე. სამხერთ კავკასიის მეზობელ რეგიონად გახდომის გამო მეტი ყურადღება უნდა დაეთმოს რეგიონს, რომელთან დაკავშირებული მიდგომა გულისხმობს პოლიტიკური და ეკონომიკური თანამშრომლობით სარგებლის გაზრდას პოლიტიკური პრობლემების გადასაწყვეტად. კეთილდღეობა და საეთაშორისო წესრიგი დამყარებულია მულტილატერალიზმზე, რომლის მიზანი არის საერთაშორისო საზოგადოების საერთაშორისო ინსტიტუტების, საერთაშორისო წესრიგის განვითარება. გაერო-ს როლის გაძლიერება მიჩნეულია ევროკავშირის ერთ-ერთი პრიორიტეტად.

საერთშორისო ურთიერთობებში მთავარ პრიორიტეტად მიჩნეულია ტრანსატლანტიკური ურთიერთობები. გამოყოფილია რეგიონალური ორგანიზაციების როლი გლობალური მმართველობის გასაძლიერებლად, ასევე მსოფლიო წესრიგისათვის.

საერთშორისო საზოგადოების ხასიათი დამოკიდებულია მთავრობების ხასიათზე. უსაფრთხო მსოფლიოს წინაპირობად მიჩნეულია კარგად მართვადი დემოკრატიული სახელმწიფოები. რეფორმებისათვის მნიშვნელოვანია ვაჭრობა და განვითარების პოლიტიკა. საერთაშორისო საზოგადოებისაგან იზოლირებული ქვეყნები სასურველია დაუბრუნდნენ საერთაშორისო საზოგადოებას, რაშიც დახმარება უნდა გაუწიოს ევროკავშირმა.

ევროკავშირის აქტიური პოლიტიკური, დიპლომატიური, სამხედრო, სამოქალაქო, სავაჭრო საქმიანობა მიჩნეულია სტრატეგიულ კულტურად კონფლიქტების პრევენციისათვის, რომელიც წარმოადგენს სტრატეგიულ მიზანს.

მეტი შესაძლებლობისათვის რეკომენდირებულია თავდაცვის სააგენტოს ჩამოყალიბება, დიპლომატიური შესაძლებლობების გასაძლიერებლად კომბინირება წევრი ქვეყნების, ევროკავშირის რესურსების, საერთო საფრთხეებისათვის საერთო ქმედება, მისიების გაფართოება, ევროკავშირი ნატო-ს ურთიერთობა, მეტი შეთანხმებულობა, კონფლიქტების გადასაწყვეტად რეგიონალური მხარდაჭერა (ბალკანეთი, აფრიკა), საერთაშორისო თანამშრომლობა საერთაშორისო ორგანიზაციების მეშვეობით, ახლო ურთიერთობა რუსეთთან როგორც უშიშროებისა და კეთილდღეობის ძირითადი განმსაზღვრელი ფაქტორი. საერთო ღირებეულებების პატივისცემა განაპირობებს სტრატეგიულ პარტნიორობას.

მულტილატერალული ურთიერთობები გაზრდის ევროკავშირის გავლენას მსოფლიოზე სამართლიანი, უსაფრთხო, ერთიანი საერთაშორისო სისტემის პირობებში.

გასულ პერიოდში ევროპის უშიშროების სტრატეგიის ფარგლებში მიღწეულ შედეგებს წარმატებულად აფასებს საერთო საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკის უმაღლესი წარმომადგენელი ჰავიერ სოლანა [13].

მისი განცხადებით, ევროკავშირმა ხელი შეუწყო საერთაშორისო უსაფრთხოების განმტკიცებას და რეალური გავლენა იქონია ადამიანების ცხოვრებაზე მთელს მსოფლიოში. ძალადობის თავიდან აცილების, მშვიდობის აღდგენისა და შეიარაღებული კონფლიქტების შემდეგ მოსახლეობის ნორმალურ ცხოვრებასთან დაბრუნების მიზნით ევროკავშირის წარმომადგენლები იცავენ საზღვრებს, თვალყურს ადევნებენ სამშვიდობო შეთანხმებების შესრულებას, წვრთვნიან სამართალდამცველებს, ქმნიან სისხლის სამართლის სამართალწარმოების სისტემებს, იცავენ გემებს ზღვის მეკობრეების თავდასხმებისგან. ევროკავშირს უფრო ხშირად მიმართავენ კრიზისულ სიტუაციებში ან საომარი კონფლიქტების შემდგომ პერიოდში დახმარების თხოვნით. ევროკავშირი ერთადერთი ორგანიზაციაა, რომელსაც შეუძლია არსებული ძალებისა და რესურსების მთელი სპექტრის გამოყენება, ჰუმანიტარული დახმარების აღმოჩენა, სახელმწიფო მშენებლობის მხარდაჭერა და ქვეყნის მართვის პროცესის მოწესრიგებაში ხელშეწყობა, კრიზისების მოგვარება, ტექნიკური და ეკონომიკური დახმარება, პოლიტიკური დიალოგი და შუამავლური მოღვაწეობა, რომელიც ავსებს მასში შემავალი სახელმწიფოების ტრადიციულ საგარეო პოლიტიკურ ინსტრუმენტებს, რათა ისინი როგორც კრიზისების არდაშვების და პრევენციის, ასევე მშვიდობის აღდგენისა და კონფლიქტების შემდეგ ცხოვრების ნორმალურ რიტმში დაბრუნებისთვის გამოიყენოს.

დღევანდელი კონფლიქტები აჩვენებენ, რომ სამხედრო გადაწყვეტა არ არის არც ერთადერთი და არც საუკეთესო.

2003 წელს დიპლომატიური ძალისხმევით თავიდან იყო აცილებული საომარი მოქმედებები იუგოსლავიის ყოფილ რესპუბლიკა მაკედონიაში, 2004 წელს ოპერაცია “ალტეა”-ს ფარგლებში ბოსნია ჰერცეგოვინაში მოხდა ნატო-ს სამშვიდობო კონტიგენტის შეცვლა, EULEX (მართლწესრიგის აღდგენის ევროკავშირის სამოქალაქო მისია კოსოვოში) ევროკავშირის დღემდე ყველაზე მრავალრიცხოვანი მისიაა. მის შემადგენლობაში დაახლოებით 2 000 თანამშრომელია, რომლებიც ეხმარებიან პოლიციას, სასამართლო სისტემას, მოძრავ საბაჟო პუნქტებზე მუშაობენ.

ევროკავშირის საქმიანობა კრიზისების მართვის მხრივ, მხოლოდ მეზობელი ქვეყნებით არ შემოიფარგლება. ევროკავშირმა არჩევნების ჩატარებისთვის აუცილებელი პირობები შექმნა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, დარფურში კრიზისისგან დაზარალებულთა და დევნილთა დაცვისთვის, სომალის სანაპირო წყლებში მეკობრეებთან ბრძოლის თვალსაზირისით პირველი სამხედრო-საზღვაო ოპერაცია EUNAVFOR-ის ორგანიზება მოხდა.

თავდაცვის და უსაფრთხოების პოლიტიკის გატარება მოხდა აცეხში (ინდონეზია), სადაც სამშვიდობო შეთანხმების შესრულებაზე ხდებოდა დაკვირვება.

2003 წელს ევროკავშირის მიერ კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში შეიარაღებული შეტაკებების და ბუნიაში ჰუმანიტარული კრიზისის შედეგების ნეიტრალიზაციის მიზნით, ოპერაცია “არტემიდა”-ს წარმატებულმა ჩატარებამ, ევროკავშირს შესაძლებლობა მისცა EUFOR-ის ოპერაციის ჩადსა და ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკაში, EUNAVFOR-ის სომალიში ჩატარების.

2008 წელს სამ კვირაზე ნაკლებ დროში მისია კავკასიაში განთავსდა, რათა ხელი შეეწყო რუსეთს და  საქართველოს შორის კრიზისის მოგვარებისთვის, მას შემდეგ რაც ამ ქვეყნებმა ევროკავშირის შუამავლობით სამშვიდობო შეთანხმებას მიაღწიეს. ევროკავშირი, ახლო აღმოსავლეთში სიტუაციის დარეგულირების მხრივ საერთაშორისო შუამავლების ოთხეულის სრულფასოვანი წევრია და ყველაზე აქტიურ მონაწილეობას იღებს ამ რეგიონში  მშვიდობის მიღწევისკენ მიმართულ დიპლომატიურ ძალისხმევებში. ისრაელის და პალესტინის ავტონომიის შეთანხმების შემდეგ, ევროკავშირი გამოთქვავს მზადყოფნას ადგილზე შეუწყოს ხელი მის პრაქტიკულ რეალიზაციას. ევროკავშირის მისია იორდანის დასავლეთ სანაპიროზე, პალესტინაში სამოქალაქო პოლიციის და სისხლის სამართლის სამართალწარმოების სისტემის შექმნას ეხმარება.

ჰავიერ სოლანა მნიშვნელოვნად მიიჩნევს უფრო მკაფიო პრიორიტეტების დამუშავებას და გონივრული საბიუჯეტო გადაწყვეტილებების მიღებას, სამოქალაქო და სამხედრო კონტიგენტების მზადყოფნის გაძლიერებას და მათი დაფინანსების გაზრდას, ცხოვრებაში პოლიტიკური გადაწყვეტილებების განხორციელების უზრუნველსაყოფად.

ევროკავშირის ამოცანა არა ომების მართვა, არამედ მშვიდობის მხარდაჭერაა. ევროკავშირი სამხედრო კავშირი არ არის. ნებისმიერი კრიზისის, განსაკუთრებული სიტუაციის ან კონფლიქტის  დარეგულირება ყოველთვის პოლიტიკური ზომებით უნდა ხორციელდებოდეს და საქმიანობა ევროპის უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში ყოველთვის მჭიდროდაა მიბმული პოლიტიკურ სტრატეგიასთან.

ევროპის უშიშროებისა და თავდაცვის პოლიტიკის წარმატებულობასთან დაკავშირებით გამოითქმება განსხავებული მოსაზრებები. ნიკუ პოპესკუ სტატიაში “ევროკავშირის მარცხი საქართველოში” [14] კონფლიქტის ზონებში სიტუაციის გაუარესებაზე პასუხისმგებლობას აკისრებს როგორც საქართველოს, ასევე რუსეთს და სამხრეთ ოსეთს, მაგრამ ყურადღებას ამახვილებს ევროკავშირის წარუმატებლობაზე კონფლიქტის გადაწყვეტის საქმეში.

საქართველოში ევროპის ჩართულობა გამოიხატება ეკონომიკური დახმარებით, პოლიტიკურად მეგობრული, ორმხრივი, თანამშრომლური, მაგრამ ფრთხილი – სადაო პოლიტიკურ საკითხებზე, დისტანცირებული უსაფრთხოების მგრძნობიარე თემებისგან. ამის კარგი მაგალითია ევროპის უარი კავკასიაში რუსეთთან საზღვრის გასწვრივ მონიტორინგის მისიაში მიეღო მონაწილეობა, მას შემდეგ რაც რუსეთმა ვეტო დაადო იქ ეუთო-ს მისიის მიერ ბოლოს 2004 წელს აღებულ ვალდებულებას.

2004 წლის ბოლოს რუსეთმა ვეტო დაადო საქართველოში ეუთო-ს სასაზღვრო მონიტორინგის 150 კაციანი მისიის გაფართოვებას. თბილისმა ევროკავშირს საქართველო-რუსეთის საზღვრის საერთაშორისო მონიტორინგის საკუთარ თავზე აღება სთხოვა. 2005 წელს კი საფრანგეთი (რომელიც მოგვიანებით 2008 წლის სამშვიდობო ძალისხმევას უძღვებოდა) ესპანეთის, იტალიის, საბერძნეთის და ნაწილობრივ გერმანიის დიპლომატიური მხარდაჭერით, კავკასიის საქმეებში ევროკავშირის ჩართვის წინააღმდეგ მიმართულ კამპანიას ედგა სათავეში. ამის შედეგად, მოთხოვნილი 150 მონიტორის ნაცვლად, ევროკავშირმა რეგიონში, ე.წ. ევროკავშირის სპეციალურ წარმომადგენლებად საზღვრის მხარდამჭერ ჯგუფში მონაწილეობისთვის მხოლოდ სამი ადამიანი გაგზავნა. ეს ჯგუფი მოგვიანებით 12 კაცამდე გაიზარდა. ეს ევროკავშირის ყველაზე ცხადი და მნიშვნელოვანი წარუმატებლობა იყო საქართველოს კონფლიქტების დარეგულირებაში მონაწილეობის და ამ კონფლიქტების პრევენციის მექანიზმების გამოყენების თვალსაზრისით.

2007-2008 წლებში ევროკავშირი კვლავ შეეცადა ჯგუფი ორი პოლიციელით და ორი სასაზღვრო-საშუამავლო ოფიცრით გაეზარდა, რომლებსაც აფხაზეთთან და სამხრეთ-ოსეთთან პოლიციურ და საზღვრის მართვასთან დაკავშირებულ პრობლემებზე გარკვეული ინსტიტუციონალური დიალოგი უნდა განევითარებინათ. ევროკავშირის ზოგიერთი წევრი ქვეყანა ნერვიულობდა, რომ ეს რუსეთს გააღიზიანებდა. ბოლოს აგვისტოს ომმა ევროკავშირის საზღვრის მხარდამჭერი ჯგუფის გაფართოვების პროცესი მოსპო. ამის პარალელურად, ევროკავშირმა 2008 წლამდე 30 მილიონ ევროზე მეტი დახარჯა პოსტ-კონფლიქტურ რეკონსტრუქციაზე აფხაზეთის და სამხრეთ-ოსეთის კონფლიქტური ზონების ირგვლივ, მაგრამ მან ამ კონფლიქტებთან დაკავშირებით ვერ შესძლო პოლიტიკური და უსაფრთხოების სტრატეგიის შექმნა.

ავტორი მიიჩნევს, რომ ასე ხდება მაშინ,  როდესაც კონფლიქტის ზონებში ფულის ხარჯვა პოლიტიკური სტრატეგიით არ არის გამყარებული. გაცილებით მასშტაბურ კონტექსტში მსგავი დილემა არსებობს ავღანეთსა და ერაყში, სადაც სამშენებლო ინფრასტრუქტურით ან ელექტროენერგიით უზრუნველყოფა ნაკლებად ეფექტურია, თუკი უსაფრთხოება არ არის უზრუნველყოფილი.

საბოლოოდ ევროკავშირს ეს ყველაფერი ორმაგად ძვირი დაუჯდა. იმის გამო, რომ რუსეთი არ გაეღიზიანებინა და 2005 წელს 150 მონიტორის საქართველოში გაგზავნა ჩააგდო, ევროკავშირს 2008 წელს რეგიონში 300-მდე დამკვირვებლის გაგზავნა მოუხდა და საქართველოს პოსტ-კონფლიქტური რეაბილიტაციის ფონდში დაახლოებით 1 მილიარდი ევრო გადაიხადა. პრევენცია უფრო იაფი და ეფექტურია, ვიდრე კონფლიქტის შედეგების ლიკვიდაცია. 2008 წლის ომი, ცივი ომის დასრულების შემდეგ, ევროკავშირი-რუსეთის ურთიერთობებში ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე კრიზისი იყო.

“რუსეთის არ გაღიზიანება” პოლიტიკა არ არის. უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული კრიზისები სამეზობლოში, როგორიც საქართველოში შეიქმნა, იმით სრულდება, რომ ევროკავშირის ურთიერთობა ფუჭდება როგორც რუსეთთან, ისე მის მეზობლებთან. ამ რეგიონში ევროკავშირმა სტაბილურობის მისაღწევად ყველაფერი უნდა გააკეთოს, შექმნას ბაზა კარგი ურთიერთობებისთვის როგორც რუსეთთან, ასევე “აღმოსავლეთ პარტნიორობის” ქვეყნებთან. კონფლიქტების იგნორირება ყველასთვის უარესი შედეგით სრულდება. საჭიროა კონფლიქტების დარეგულირება და მათი პრევენცია, “გაღიზიანების თავიდან აცილება” კი უმოქმედობისთვის ცუდი გამართლებაა.

საქართველოში კონფლიქტის პრევენციისკენ სწრაფვა დაგვიანებულია, მაგრამ სტატიიის ავტორი მიიჩნევს, რომ ამის გაკეთება არ არის გვიან მთიან ყარაბახში, დნესტრისპირეთსა და ყირიმში. ამ ბოლო ორ რეგიონში, ომის პატარა საფრთხე არსებობს და ევროპის პრიორიტეტული სტრატეგია, კონფლიქტების პრევენციის არჩევა სოციალურ-ეკონომიკური ინსტრუმენტების საშუალებით, ერთადერთი სწორი გადაწყვეტილებაა.

რაც შეეხება საქართველოს: ევროკავშირის მონიტორინგის მისია იქ ხანგრძლივი დროით უნდა გაგრძელდეს. საერთაშორისო მშვიდობისმყოფელები კვიპროსზე 35 წლის განმავლობაში მუშაობდნენ და ამით ჭრილობების განახლებისთვის პატარა სივრცე დატოვეს, მოლაპარაკებებისთვის კი მეტი.

ეკრემ კრასნიკი სტატიაში “კოსოვო: ევროკავშირის პოლიტიკის ხელახლა გააზრება” [15] მიიჩნევს, რომ თუკი ევროკავშირი ეკონომიკურ განვითარებას მის უმაღლეს პრიორიტეტად არ აქცევს, ერთიან კოსოვოს პერსპექტივა არ უწერია. კოსოვოში კანონიერებისა და მართლწესრიგის უზრუნველყოფის ევროკავშირის მისიას (EULEX) სერიოზული კრიზისი ემუქრება, რადგან როგორც კოსოვოელ სერბებში, ასევე ალბანელებში მისი საქმიანობის მიმართ უკმაყოფილება იზრდება. პირველი და ყველაზე მნიშვნელოვანი – ევროკავშირსა და კოსოვოს ინსტიტუტებს შორის შეთანხმებების არარსებობაა, რომელშიც ამ მისიის უფლებამოსილებები დეტალურად იქნებოდა განსაზღვრული. ასევე, არსებობს ეკონომიკური პრობლემები.

კოსოვოს ალბანელები მიიჩნევენ, რომ EULEX-ის მისია კოსოვოს დამოუკიდებლობის და სრულყოფილი სახელმწიფოებრიობის წინააღმდეგ მოქმედებს. ასეთი აზრი იმის შედეგია, რომ მისიის მანდატი მკაფიოდ არ არის განსაზღვრული.

კოსოვოელი სერბების განწყობა ევროკავშირის მისიის მიმართ  ასევე ნეგატიურია. ისინი აცხადებენ, რომ EULEX-ის მხრიდან საზღვარზე კონტროლის გაძლიერების მცდელობა (ოფიციალურად ეს თითქოს კონტრაბანდის პრობლემების გადაწყვეტისთვის კეთდება) სერბეთისგან კოსოვოს დამოუკიდებლობის ფაქტობრივ აღიარებას ნიშნავს. კოსოვოელ სერბებს ასევე მიაჩნიათ, რომ ბელგრადის თანამშრომლობა ევროკავშირის მისიასთან ასევე კოსოვოს აღიარებაა.

ასევე, კოსოვოს ხელისუფლება უკმაყოფილოა ევროკავშირის მისიასა და ბელგრადს შორის თანამშრომლობის.

ავტორი ეთნკურად ალბანელი ახალგაზრდობის ქმედებებს, რომელმაც EULEX-ის ავტომობილები დალეწა და დაწვა და მისიისა და კოსოვოს მთავრობის წინააღმდეგ საპროტესტო დემონსტრაციებს მართავდა, სულ უფრო მზარდი უკმაყოფილების მხოლოდ პირველი ნიშნებად მიიჩნევს. ევროკავშირის მისია მალე გააცნობიერებს, რომ მართალია, მხარეს კანონი და წესრიგი უკიდურესად ესაჭიროება, თუმცა კოსოვოში მისი სტრატეგიის საფუძველი ეკონომიკური განვითარება უნდა იყოს. მის გარეშე კანონს, წესრიგს და დემოკრატიას გადარჩენის არავითარი შანსი არა აქვს. ევროკავშირი უნდა დაეხმაროს ადგილობრივ ეკონომიკას, დაარწმუნოს რეგიონში კოსოვოს მეზობლები, რომ აუცილებელია პოლიტიკური და ადმინისტრაციული ბარიერების მოხსნა, რომლებიც ხელს უშლის კოსოვოს პროდუქციის რეგიონალურ ბაზრებზე გასვლას და სერიოზულ დარტყმას აყენებს ექსპორტს.

ევროკავშირის, როგორც კონფლიქტების გადამწყვეტი აქტორის საქმიანობის შეფასებისას ევროკავშირის ოფიციალური წარმომადგენლებისგან განსხვავებით ექსპერტები საუბრობენ ევროკავშირის კონფლიქტების გადაწყვეტის შესაძლებლობების ნაკლოვანებებზე, პოლიტიკურ და სამხედრო სტატეგიას მოკლებული ეკონომიკური ინსტრუმენტების გამოყენებაზე, იმ შემთხვევაშიც როდესაც კონფლიქტის მიზეზი არ არის ეკონომიკური ხასიათის, მაშინ როდესაც ევროკავშირის ოფიციალური წარმომადგენლები კონფლიქტების გადაწყვეტის შესაძლებლობების გასაუმჯობესებლად მნიშვნელოვნად მიიჩნევენ ევროპის უშიშროებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში საქმიანობის სწორ დაფინანსებას.

თავი მეოთ

ევროკავშირის სამოქალაქო მისიები და სამხედრო ოპერაციები ევროპის უშიშროებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში; მისიების აღწერა, ანალიზი, კლასიფიკაცია[16]

ევროპული უშიშროებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში პირველი მისია 2003 წლის იანვრიდან დაიწყო, ევროკავშირის პოლიციელთა მისიამ ჩაანაცვლა გაეროს პოლიცია ბოსნია ჰერცეგოვინაში. ეს ის ქვეყანაა, სადაც ევროკავშირმა ადრე მარცხი განიცადა. შემდეგ ევროკავშირის სამხედრო ძალებმა ჩაანაცვლეს ნატოს ძალები მაკედონიის ყოფილ იუგოსლავიის რესპუბლიკაში.

2009 წელს ევროკავშირი ერთდროულად თორმეტ ოპერაციას ხელმძღვანელობს. 2003 წლიდან კრიზისების მართვის ოცდასამ  ოპერაციაში სამოცდაათი ათასი ადამიანი მონაწილეობდა. ეს ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოების, ასევე იმ ქვეყნების მოქალქეები არიან, რომლებიც ევროკავშირში არ შედიან, ნორვეგია, შვეიცარია, უკრაინა, თურქეთი და ამერიკის შეერთებული შტატები [17].

ზემოთხსენებული ოცდასამი მისიიდან ექვსი წარმოადგენს სამხედრო ოპერაციას (იუგოსლავიის ყოფილი რესპუბლიკა მაკედონიის სამხედრო ოპერაცია CONCORDIA, ევროკავშირის სამხედრო ოპერაცია ბოსნია ჰერცეგოვინაში EUFOR ALTHEA, სამხედრო ოპერაცია კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ARTEMIS; EUFOR, სამხედრო ოპერაცია ჩადში EUFOR TCHAD/RCA, სამხედრო საზღვაო ოპერაცია სომალიში EUNAVFOR ATALANTA), ცამეტი სამოქალაქო მისიას (ევროკავშირის საპოლიციო მისია ბოსნია ჰერცეგოვინაში EUPM, ევროკავშირის საპოლიციო მისია იუგსლავიის ყოფილ რესპუბლიკა მაკედონიაში EUPOL PROXIMA, იუგოსლავიის ყოფილ რესპუბლიკა მაკედონიაში ევროკავშირის საპოლიციო საკონსულტაციო ჯგუფის მისია EUPAT, ევროკავშირის კანონის უზენაესობის მისია კოსოვოში EULEX, კანონის უზენაესობის მისია საქართველოში EU JUST THEMIS, ევროკავშირის მონიტორინგის მისია საქართველოში EUMM, ევროკავშირის საპოლიციო მისია რამალაში (პალესტინა) EUPOL COPPS, ევროკავშირის სასაზღვრო მისია რაფაში (პალესტინა) EU BAM RAFAH, ევროკავშირის კანონის უზენაესობის ინტეგრირებული მისია ერაყში EUJUST LEX, საპოლიციო მისია ავღანეთში EUPOL, ევროკავშირის საპოლიცო მისიები კონგოში EUPOL KINSHASA; EUPOL  RD CONGO, მონიტორინგის მისია აცეხში (ინდონეზია) ACEH-MM), სამ მისიას გააჩნდა სამხედრო-სამოქალაქო მოქმედებების ხასიათი (საკონსულტაციო და დახმარების მისია კონგოში უშიშროების სექტორის რეფორმირებისათვის EUSEC RD CONGO, ევროკავშირის სამოქალაქო სამხედრო მოქმედება სუდანში EU SUPPORT TO AMIS, ევროკავშირის გვინეა-ბისაუს უშიშროების სექტორის რეფორმირების მხარდამჭერი საკონსულტაციო მისია EU SSR GUINEA-BISSAU), ამასთანავე, ევროკავშირი ახორციელებს სასაზღვრო დახმარების მისიას მოლდოვა-უკრაინის საზღვრაზე (ევროკავშირის სასაზღვრო დახმარების მისია მოლდოვის რესპუბლიკაში და უკრაინაში EU BAM).

ევროპის უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში ბოსნია ჰერცეგოვინაში, საქართველოში, პალესტინაში განხორციელდა ორი მისია, მაკედონიაში-სამი, კონგოში-ხუთი.

ევროპის უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში ამჟამად მიმდინარეიბს ორი სამხედრო ოპერაცია (ევროკავშირის სამხედრო ოპერაცია ბოსნია ჰერცეგოვინაში EUFOR ALTHEA, სამხედრო საზღვაო ოპერაცია სომალიში EUNAVFOR ATALANTA), ორი შერეული მისია (საკონსულტაციო და დახმარების მისია კონგოში უშიშროების სექტორის რეფორმირებისათვის EUSEC RD CONGO, ევროკავშირის გვინეა-ბისაუს უშიშროების სექტორის რეფორმირების მხარდამჭერი საკონსულტაციო მისია EU SSR GUINEA-BISSAU), ევროკავშირის სასაზღვრო დახმარების მისია მოლდოვის რესპუბლიკაში და უკრაინაში EU BAM, რვა სამოქალაქო მისია (ევროკავშირის საპოლიციო მისია ბოსნია ჰერცეგოვინაში EUPM, ევროკავშირის კანონის უზენაესობის მისია კოსოვოში EULEX, ევროკავშირის მონიტორინგის მისია საქართველოში EUMM, ევროკავშირის საპოლიციო მისია რამალაში (პალესტინა) EUPOL COPPS, ევროკავშირის სასაზღვრო მისია რაფაში (პალესტინა) EU BAM RAFAH, ევროკავშირის კანონის უზენაესობის ინტეგრირებული მისია ერაყში EUJUST LEX, საპოლიციო მისია ავღანეთში EUPOL, ევროკავშირის საპოლიცო მისია კონგოში EUPOL  RD CONGO).

ევროკავშირის სამოქალაქო მისიები შინაარსით არის კანონის უზენაესობის, საპოლიციო, სასაზღვრო დახმარების, სამოქალაქო კრიზისების მართვის, მონიტორინგის.

ამასთანავე, მისიების კლასიფიკაცია შესაძლებელია ევროკავშირთან სამომამვლო თანამშრომლობის შესაძლებლობის გათვალისწინებით. მისია შეიძლება ითვალისიწნებდეს ქვეყნის ევროკავშირის სამომავლო წევრობას ან პარტნიორობას. სამომავლო წევრობასთან დაკავშირებულია მისიები მაკედონიაში, ბოსნია ჰერცეგოვინაში, კოსოვოში, ვინაიდან მისიები გულისხმობს “ევროპული სტანდარტის” ინსტიტუტების ჩამოყალიბების ხელშეწყობას. სხვა მისიები მიზნად ისახავს პარტნიორობას და მშვიდობიანი სამეზობლოს შექმნას.

ევროკავშირის მისიები განხილულია რეგიონების მიხედვით, ქრონოლოგიური თანმიმდევრობის გათვალისწინებით.

 

1. ევროკავშირის სამოქალაქო მისიები

საპოლიციო მისიები

ევროკავშირის საპოლიციო მისია ბოსნია ჰერცეგოვინაში EUPM[18] დაიწყო გაერო-ს საერთაშორისო საპოლიციო მისიის შემდეგ 2003 წლის პირველ იანვარს, რომელიც იყო პირველი ევროპის უსაფრთხოებისა და თავდაცვისა პოლიტიკის ფარგლებში.

მისიის მიზანია ხელმძღვანელობა, ზედამხედველობა და შემოწმება უწყვეტი, პროფესიონალური, მულტიეთნიკური პოლიციის სისტემის ჩამოყალიბებისათვის ევროპული და საერთაშორისო პრაქტიკის შესაბამისად, ბოსნია ჰერცეგოვინაში მშვიდობისათვის დეიტონ პარიზის 1995 წლის შეთანხმებით გათვალისწინებული მიზნების გატარება, ასევე ხელშეწყობა უშიშროების სამინისტროს და სახელმწიფო სასაზღვრო სამსახურის განვითარებისათვის.

ბოსნია ჰერცეგოვინას მთავრობის მოთხოვნით 2006 წლის პირველი იანვრიდან 2007 წლის 31 დეკემბრამდე მისია იყო მოდიფიცირებული, ახორციელებდა მონიტორინგს, რეკომენდაციებს სამი სვეტის შესაბამისად: მხარს უჭერდა პოლიციის რეფორმის პროცესს, პოლიციის პასუხისმგებლობის გაძლიერებას, ორგანიზებული დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლას. 2008 წლის პირველი იანვრიდან 2009 წლის 31 დეკემბრამდე მისია განაგრძობს მუშაობას ამ სამი სვეტის გათვალისწინებით, განსაკუთრებით ორგანიზებული დანაშაულის წინააღმდეგ. მისია თანამშრომლობს ევროკავშირის სპეციალურ წარმომადგენლთან ბოსნია ჰერცეგოვინაში, არის ნაწილი კანონის უზენაესობის მიდგომის ბოსნია ჰერცეგოვინაში და მთლიანად რეგიონში.

მისია ხელს უწყობს მშვიდობას რეგიონში და ევროკავშირის პოლიტიკის გატარებას.

ევროკავშირის საპოლიციო მისია იუგსლავიის ყოფილ რესპუბლიკა მაკედონიაში EUPOL PROXIMA დაიწყო 2003 წლის 15 დეკემბრიდან 2001 წლის ოჰრიდის სამშვიდობო შეთანხმების მიზნების გასატარებლად ქვეყნის მთავრობასთან ახლო თანამშრომლობით.

ევროკავშირის საპოლიციო მისიის ექსპეტრები უწევდნენ მონიტორინგს, ხელმძღვანელობას, რჩევებს ქვეყნის პოლიციას ორგანიზებული დანაშაულის წინააღმდეგ საბრძოლველად, ასევე ევროპული პოლიციის სტანდარტებთან დასაახლოვებლად.

ეს მისია იყო ევროკავშირის ერთ-ერთი ვალდებულება იუგოლავიის ყოფილი რესპუბლიკა მაკედონიის ევროკავშირში ინტეგრაციასთან დასაახლოვებლად.

იუგოსლავიის ყოფილ რესპუბლიკა მაკედონიაში ევროკავშირის საპოლიციო საკონსულტაციო ჯგუფის მისია EUPAT ამოქმედდა ევროპის უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში.

მისიის დაწყება უკავშირდება დასრულებას 2003 წლის 15 დეკემბერს დაწყებული საპოლიციო მისიის.

მისია მოიცავს ოცდაათამდე საპოლიციო მრჩეველს მხარდაჭერისათვის და განვითარებისათვის ეფექტური საპოლიციო სტრუქტურის ევროპული საპოლიციო სტანდარტების შესაბამისად, ევროკავშირის სპეციალური წარმომადგენელის ხელმძღვანელობით და პარტნიორობით სამთავრობო უწყებებთან. ევროკავშირის საპოლიციო ექსპერტები მონიტორინგს და ხელმძღვანელობას უწევენ ქვეყნის პოლიციას პრიორიტეტულ მიმართულებებზე, სასაზღვრო პოლიცია, საზოგადოებრივი მშვიდობა, წესრიგი და პასუხისმგბელობა, ბრძოლა კორუფციისა და ორგანიზებული დანაშაულის წინააღმდეგ.

მისიის მუშაობა დაიწყო 2005 წლის 15 დეკემბრიდან და გაგრძელდა ექვსი თვით.

2005 წლის 14 ნოემბრიდან პალესტინის ტერიტორიაზე განთავსდა ევროკავშირის საპოლიციო მისია რამალაში EUPOL COPPS ევროკავშირის უშიშრობისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში.

ქმედითი ფაზა დაიწყო 2006 წლის პირველი იანვრიდან, სამი წლის ხანგრძლივობით. მისიის რეფორმატორული საქმიანობა მიმართული იყო პალესტინის მთავრობის მხარდაჭერაზე უწყვეტი და ეფექტური საპოლიციო სისტემის ჩამოყალიბებისათვის. მისიის მუშაობა პოლიციისა და კრიმინალური მართლმსაჯულების სფეროში დადებითად იყო შეფასებული. მისიას გააჩნდა ძლიერი საკონსულტაციო მიმართულება კანონის უზენაესობის უზრუნველსაყოფად რომელიც გახდა ნაწილი პალესტინის სამოქალაქო საპოლიციო მოდელის. მისიის მიზანია სამუშაოების შესრულება შემდგომი მოქმედებებისათვის პალესტინის ტერიტორიაზე კანონის უზენაესობის განსამტკიცებლად. უნდა გაგრძელდეს ერთიანობა მისიის საქმიანობასა და ევროგაერთიანებას შორის, ასევე წევრ ქვეყნებს შორის ამ სფეროში.

ევროკავშირმა ავღანეთის საკითხისადმი სიღრმისეული მოდგომის გამო 2007 წლიდან სამი წლის განმავლობაში დაიწყო საპოლიციო მისია ავღანეთში EUPOL[19].

მისიის მიზანია უწყვეტი და ეფექტური სამოქალაქო საპოლიციო სისტემის დამკვიდრება ავღანეთში საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად. მისია ხელმძღვანელობს და მონიტორინგს უწევს, ასევე საკონსულტაციო და სასწავლო საქმიანობას ახორციელებს ავღანეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროში, რეგიონებში, პროვინციებში. მისია დამყარებულია გერმანული პოლიციის პროექტის ოფისის მიღწევებზე და სხვა საერთაშორისო მიღწევებზე საპოლიციო და კანონის უზენაესობის სფეროში. ევროკავშირის მიზანია მნიშვნელოვანი წვლილის შეტანა ავღანეთის პოლიციის სისტემის რეფორმირებაში. პოლიციის გაძლიერება და კანონის უზენაესობა მნიშვნელოვანია ავღანეთში სტაბილურობისა და უსაფრთხების უზრუნველსაყოფად. მისიას საპოლიციო საქმანობის უწყვეტობის უზრუნვლსაყოფად მნიშვნელოვნად მიაჩნია სამოქალაქო პოლიციის ჩამოყალიბება, ასევე თანამშრომლობა საერთაშორისო საპოლიციო ინსტიტუტებთან. მისიის სტრატეგიული პრიორიტეტები გაერთიანებულია ექვსი მიზნის ირგვლივ. ქმედითი პოლიცია, პოლიციის მოთხოვნის სავალდებულობა, კონტროლი და კომუნიკაცია, დანაშაულის გამოძიება, ანტიკორუფციული საქმიანობა, პოლიციისა და ბრალდების სისტემის ურთიერთკავშირი, ადამიანის უფლებები და გენდერული თანასწორობა ავღანთის საპოლიციო სისტემაში, ასევე მისიის საქმიანობა სტრატეგიულ, ოპერატიულ, ტაქტიკურ დონეებზე.

პირველი ივლისიდან მისია გადავიდა მეოთხე ფაზაში, ასევე გაგრძელდა ერთი წლით. წინა სამი ფაზის მიზანი იყო ერაყში სისხლის სამართლებრივი მართლმსაჯულების სისტემის საქმიანობის მხარდაჭერა. ეს გამოცდილება არის შეფასებული და გათვალისწინებული.

ევროკავშირმა განათავსა საპოლიცო მისია კინშასაში ევროპის უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში, 2005 წლის აპრილიდან 2007 წლის ივნისამდე. მისია დაეხმარა კონგოს პოლიციას წესრიგის დამყარებაში 2006 წლის არჩევნების დროს. მისია იყო პირველი სამოქალაქო მისია აფრიკაში ევროპის უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკისათვის, მისი მიზანი იყო პოლიციის მხარდაჭერა, რომელიც ჩამოყალიბებული იყო ასევე ევროკავშირის მხარდაჭერით.

ევროკავშირის პერსონალი განლაგდა სხვადასხვა დონეზე მონიტორინგის, ხელმძღვანელობის, რჩევისათვის საერთაშორისო პრაქტიკის უზრუნველსაყოფად.

მისია ახროციელებს ასევე სასწავლო პროგრამას. მისიაში იყო დაახლოებით ოცდაათი პერსონალი.

მისიას 2007 წლის პირველი ივლისიდან მოყვა მეორე საპოლიციო მისია.

ევროკავშირის საპოლიციო მისია კონგოში გულისხმობს დახმარებას კონგოს ხელისუფლებისათვის პოლიციის სისტემის რეფორმირებისათვის და უსაფრთხების გარემოს გაუმჯობესებისათვის. მისია დაიწყო 2007 წლის ივლისიდან და მანდატი განისაზღვრება 2010 წლის 30 ივნისამდე.

სასაზღვრო მისიები

ევროკავშირის სასაზღვრო დახმარების მისია მოლდოვის რესპუბლიკაში და უკრაინაში EU BAM[20] ჩამოყალიბდა ორივე ქვეყნის პრეზიდენტის 2005 წლის 2 ივნისის ერთობლივი წერილის საფუძველზე საზღვრის მართვისათვის ევროკავშირის მხარდაჭერის მისაღებად, საბაჟო საკითხების ჩათვლით, მოლდოვა-უკრაინის მთლიან საზღვარზე მოლდოვას სეპარატისტული ტრანსნისტრიის რეგიონის ჩათვლით, ვინაიდან მოლდოვის ხელისუფლება მოკლებულია ყოფნის შესაძლებლობას.

2005 წლის 7 ოქტომბერს ევროკომისიას, მოლდოვას და უკრაინის მთავრობებს შორის ხელი მოეწერა ურთიერთგაგების მემორანდუმს სასაზღვრო დახმარების მისიასთან დაკავშირებით, მისია ოფიციალურად დაიწყო 2005 წლის 30 ნოემბერს.

მისიას გააჩნია საკონსულტაციო და ტექნიკური მიზნები. მისიის მიზანია დაეხმაროს საბაჟო მომსახურეობის განვითარებას, პრევენციას პროდუქციის კონტრაბანდის, ადამიანების ტრეფიკინგის, საზღვრის მართვის ნორმების ევროკავშირის ნორმებთან შესაბამისობაში მოყვანას, სასაზღვრო სამსახურების პროფესიაონალიზმის ამაღლებას, რისკების ანალიზის სისტემის გაუმჯობესებას, სასაზღვრო და სამართალდამცავი ორგანოების თანამშრომლობის ხელშეწყობას, ტრასნსასაზღვრო თანამშრომლობის გაღრმავებას.

მისია არის საკონსულტაციო, არ გააჩნია აღმასრულებელი უფლბამოსილება, მიზნების რეალიზაციას ახდენს საზღვრაზე მომუშავე პირებისათვის სწავლების ორგანიზებით, საბაჟო მოქმედებების შესრულებაზე დასწრებით, დოკუმენტების შემოწმებით, რაც აუცილებელია საკონსულტაციო საქმიანობისთვის.

სასაზღვრო დახმარების მისია თანამშრომლობს მოლდოვაში ევროკავშირის სპეციალურ წარმომადგენელთან, გააჩნია პოლიტიკური მრჩევლები კიევში, კიშინოვში, ოდესაში საზღვართან დაკავშირებული პოლიტიკური საკითხების გადასაწყვეტად. მისიის შტაბი განთავსებულია ოდესაში, გააჩნდა 2 წლიანი მანდატი, რომელიც გაგრძელდა ორჯერ, 2009 წლის ნოემბრამდე, შემდგომ 2011 წლის 30 ნოემბრამდე.

მისიის სამართლებრივი საფუძველი არის 2005 წლის პირველი დეკემბრის ურთიერთგაგების მეომარნდუმი, პარტნიორობისა და თანამშრომლობის შესახებ შეთანხმება ევროკავშირსა და მოლდოვას, ევროკავშირსა და უკრაინას შორის, ევროპის სამეზობლო პოლიტიკის სამოქმედო გეგმები ევროკავშირსა და მოლდოვას, ევროკავშირსა და უკრაიანს შორის, ერთობლივი საბჭოს შეთანხმება მოლდოვაში ევროკავშირის სპეციალური წარმომადგენელის მანდატის შესახებ.

ურთიერთგაგების მემორანდუმი განსაზღვრავს მისიის მანდატს, რომელიც გულისხმობს თანამშრომლობას ეუთო-სთან, ასევე კოორდინაციის შესახებ შეთანხმებას ევროკომისიას, ევროკავშირის სპეციალურ წარმომადგენელს, მოლდოვას და უკრაინის მთავრობებს შორის, მისიის დიპლომატიურ პრივილეგიებს ვენის კონვენციის შესაბამისად, მემორანდუმი განსაზღვრავს სამართლებრივ ვალდბულებებს, მისიის ხანგრძლივობას, სამართლებრივ პასუხისმგებლობას უკრაინის და მოლდოვის მიერ მისიის წარმატების ხელშეწყობისათვის, მთავრობების მიერ ინფორმაციის მიწოდების ვალდებულებას. მემოანდუმის დანართი ითვალისწინებს საერთო მიზნებს, მისიის ინსტიტუციურ უზუნველყოფას, ასევე სპეციალურ მიზნებს, თანამშრომლობას უკრაინას და მოლდოვას შორის, ევროკავშირის სხვა პროექტებთან, ევროკავშირის მეზობელ ქვეყნებში ვაჭრობის ლეგიტიმაციას, ასევე ევროკავშირის მიზანია დახმარება ტრანსნისტრიის კონფლიქტის გადაწყვეტაში, მაგრამ სასაზღვრო დახმარების მისია, მისი მანდატი, ასევე მისიის სამართლებრივი სტატუსის განმსაზღვრელი ინსტრუმენტები არ ითვალისწინებს რაიმე კონკრეტულ შეთავაზებას ტრანსნისტრიის კონფლიქტის გადაწყვეტისათვის.

ევროკავშირის სასაზღვრო დახმარების მისია მიღწევად მიიჩნევს მოლდოვის ტრანსნისტრის რეგიონიდან იმპორტისა და ექსპორტის ბრუნვის ტრანსფარენტულობის გაზრდას, სასაზღვრო კონტროლის ზრდას პროდუქციასთან და ადამიანებთან მიმართებაში, საზღვრის მართვის გაუმჯობესებას და საზღვრაზე დასაქმებული პირების კვალიფიკაციის გაზრდას, სასაზღვრო სამსახურებს შორის თანამშორმლობის ზრდას, ინფორმაციის გაცვლის გაუმჯობესებას, საბიუჯეტო დანაკრგების განსაზღვრის შესაძლებლობას, ასევე მისიის გაგრძელება შესაძლებელს გახდის მოლდოვისა და უკრაინის სასაზღვრო სამსახურებსა და სამართალდამცავ ორგანოებს შორის თანამშრომლობის გაღრმავებას.

2005 წლის 15 ნოემბერს ისრაელსა და პალესტინას შორის ხელმოწერილი შეთანხმებით შეთანხმდა პრინციპები ღაზას სექტორში გადაადგილების. ევროკავშირი მიესალმა ამ შეთანხმებას და დათანხმდა რომ იქნებოდა მესამე მხარე ამ შეთანხმებაში ევროკავშირის სასაზღვრო დახმარების მისიით საზღვრის გადაკვეთის მონიტორინგის გასაწევად რაფაში EU BAM RAFAH[21]. მისია დაიწყო 2005 წლის 30 ნოემბრიდან. რაფას პუნქტი ბოლოს გახსნილი იყო 2007 წლის 9 ივნისს, ამის შემდეგ მისია გაჩერებულია, მზად არის ჩაერთოს პროცესში 24 საათის განმავლობაში და ელოდება საკითხის პოლიტიკურ გადაწყვეტას. მისია გაგრძელდა 2009 წლის 24 ნოემბრამდე და გამოთქვა მზადყოფნა რაფას პუნქტის გახსნისთანავე პროცესებში ჩართვის. მისია საზღვრის გადაკვეთის წესებთან შეუსაბამობისას მოითხოვს ხელახალ შემოწმებას მგზავრების, ტვირთის, აქტიურ მონიტორინგს გაუწევს, შეამოწმებს და შეაფასებს შეთანხმებული პრინციპების გამოყენებას რაფას გადაკვეთასთან დაკავშირებით და იმოქმედებს მთავრობასთან ერთად.

მისიის მიზნები არის ტექნიკური დახმრება საზღვრის მართვაზე და საბაჟო საკითხებზე, მხარეებს შორის ნდობის აღდგენისათვის ხელშეწყობა, ინსტიტუციური განვითარება საზღვრის ეფექტური კონტროლისათვის და პროფესიონალური საბაჟო საქმიანობისათვის, საზღვრის მართვისათვის ტრანსნაციონალური თანამშრომლობის განვითარება, პალესტინის მთავრობის ტექნიკური დახმარება, ასევე შესაძლებლოების განვითარება საზღვრის მართვისათვის, შეფასების სისტემის გაუმჯობესებისათვის, კოორდინაციისათვის. მისიის მიზანია სწავლების უზრუნველყოფა საბაჟო პროცედურების განვითარებისათვის მგზავრების, ტვირთის კონტროლის გაუმჯობესებისათვის, ისრაელის, პალესტინის, ეგვიპტის მთავრობებს შორის თანამშრომლობის განვითარება ინფორმაციის გაცვლისავის და საერთო ოპერაციებისათვის, მესაზღვრეებისა და საბაჟო მოხელეების სწავლება საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად.

მოლდოვის მისიასთან შედარებით აქვს მეტი უფლებამოსილება მოითხოვოს ტვირთის, მგზავრების შემოწმება.

 

მონიტორინგის მისიები

8 სექტემბრის შეთანხმებაში მოცემული პირობების შესაბამისად, 2008 წლის 15 სექტემბერს, ევროპის საბჭომ საქართველოში დამოუკიდებელი სამოქალაქო სადამიკვირვებლო მისიის დაარსება გადაწყვიტა. ევროპის უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში საქართველოში ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიის EUMM[22] საოპერაციო ფაზა 2008 წლის 1 ოქტომბერს დაიწყო. 22 წევრი სახელმწიფოდან, ევროკავშირმა 200-ზე მეტი დამკვირვებელის გამოგზავნა შეძლო. ეს ევროკავშირის მიერ მისიის აქამდე განხორციელებული ყველაზე სწრაფი წარგზავნა იყო.

ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიის მანდატია 12 აგვისტოსა და 8 სექტემბრის შეთანხმების შესრულების მონიტორინგი, რაც მოიცავს რუსული და ქართული შეიარაღებული ძალების კონფლიქტის დაწყებამდე დაკავებულ  პოზიციებზე დაბრუნებას, რუსეთის შეიარაღებული ძალების სამხრეთ ოსეთისა და აფხაზეთის მიმდებარე ტერიტორიიდან გასვლას. მისიას ასევე, ბოლოდროინდელი კონფლიქტის შედეგად დაზარალებულ მიდამოში, მდგომარეობის სტაბილიზაციისა და ნორმალიზაციის ხელშეწყობა, მხარეებს შორის ნდობის ჩამოყალიბება და თანამშრომლობის გაადვილება, ქართული საპოლიციო ძალების განთავსების და აღმასრულებელი ძალაუფლების გადაბარებასთან დაკავშირებული საქმიანობის მონიტორინგი და ყველა მხარის მიერ ადამიანის უფლებებისა და კანონის უზენაისობის დაცვის მონიტორინგი ევალება.

ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიის მანდატი ფარავს საქართველოს მთელს ტერიტორიას. იგი შეუიარაღებელი სადამკვირვებლო მისიაა, რომელსაც არ გააჩნია აღმასრულებელი ძალაუფლება და ერთადერთი საერთაშორისო მისიაა საქართველოს ტერირორიაზე.

ევროკავშირმა ნოემბერში დადებითად შეაფასა მისიის საქმიანობა, ასევე დადებითად შეაფასა მისიის საქმიანობა მისმა ხელმძღვანელმა მისიის დაწყებიდან ერთი წლის შემდეგ.

ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიის საქმიანობა სცილდება მხოლოდ სამშვიდობო შეთანხმების შესრულების მონიტორინგს. ქვეყანაში ყოფნით მისია ხელს უწყობს ადგილზე სიტუაციის ნორმალიზაციასა და სტაბილიზაციას. ამასთან, ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისია მოამზადებს ანგარიშს ადამიანის უფლებების საკითხებზე, კანონის უზენაისობის პატივისცემასა და უსაფრთხოების სიტუაციაზე. ანგარიში ასევე მოიცავს იძულებით გადაადგილებული პირების და ლტოლვილების დაბრუნების საკითხებს. ამგვარად, შესაძლებელი გახდება ევროკავშირის დედაქალაქებისათვის   არსებული მდგომარეობის შესახებ ობიექტური და სრული ინფორმაციის  მიწოდება. ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიას ასევე შეუძლია ადგილზე, ადგილობრივ ხელისუფლებასთან პირდაპირი თანამშრომლობით, იმოქმედოს მოცემულ საკითხებთან დაკავშირებულ ნაკლოვანებებზე.

ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიის მანდატის ერთ-ერთი  ყველაზე დიდი გამოწვევა ნდობის აღდგენაა. იმისათვის, რომ მოხდეს ადგილზე მდგომარეობის სტაბილიზაცია და ნორმალიზაცია, განსაკუთრებით კი იმ ტერიტორიებზე რომლებიც აგვისტოს ომის შედეგად ყველაზე მეტად დაზარალდა, ადმინისტრაციული საზღვრის ორივე მხარეს კვლავ უნდა აღდგეს ნდობა ხალხს შორის. საჭიროა დამყარდეს პირდაპირი კონტაქტები და წარმოიშვას თანამშრომლობის მცირე პროექტები.

ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიის მანდატი ფარავს საქართველოს მთელს ტერიტორიას. შესაბამისად, ის მოიცავს სამხრეთ ოსეთსა და აფხაზეთსაც, რადგან ამ რეგიონების დამოუკიდებლობა არ იქნა აღიარებული ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოების მიერ.

ევროკავშირის მონიტორინგის მისიის კიდევ ერთი მიზანია ევროკავშირის წევრი ქვეყნებისათვის საქართველოში ადგილზე არსებული მდგომარეობის შესახებ ობიექტური ინფორმაციის მიწოდება. ეს დამოუკიდებელი ინფორმაცია ბრიუსელსა და ევროპულ დედაქალაქებში გადაწყვეტილებების მიღების მნიშვნელოვან საფუძველს წარმოადგენს.

ევროკავშირმა სამხრეთ აღმოსავლეთ ქვეყნების ასოციაციასთან, ნორვეგიასთან და შვეიცარიასთან ერთად განათავსა მონიტორინგის მისია აცეხში (ინდონეზიაში) ACEH-MM[23]. მისიის მიზანი იყო მონიტორინგი გაეწია სამშვიდობო შეთანხმების სხვადასხვა ასპექტების შესრულებისათვის, რომელიც მიღებული იყო ურთიერთგაგების მემორანდუმით ინდონეზიის მთავრობისა და თავსიუფალი აცეხის მოძრაობის მიერ 2005 წლის 15 აგვისტოს, ასევე მისიის მიზანი იყო დაემყარებინა თანამშრომლობა მხარეებს შორის. მისია არ ითვალისწინებდა ევროკავშირის მიერ მოლაპარაკებების წარმოებაში ჩართვას.

მისიის დაწყების საფუძველი იყო ინდონეზიის მთავრობის ინიციატივა და თავისუფალი აცეხის მოძრაობის თანხმობა. ევროკავშირის მისია აღიარებდა ინდონეზიის ტერიროტიულ მთლიანობას და აცეხის მომავალს მიიჩნევდა ინდონეზიის უნიტარული სახელმწიფოს შიგნით. კონფლიქტის გადაწყვეტა და ამ პროცესში ევროკავშირის ჩართვა უფრო მნიშვნელოვანი გახადა 2004 წლის სტიქიურმა უბედურებამ რომელმაც დააზარალა აცეხის მოსახლეობა.

მისია მიმდინარეობდა  2005 წლის 15 სექტემბრიდან 2006 წლის 15 დეკემბრამდე, ვინაიდან მისაიმ შეასრულა ყველა მიზანი, რაც აცეხში 11 დეკემბერს ჩატარებული არჩევნებით გამოიხატა.

კანონის უზენაესობის მისიები

2004წლის 16 ივლისიდან დაიწყო კანონის უზენაესობის მისია საქართველოში EUJUST THEMIS. ეს იყო პირველი კანონის უზენაესობის მისია ევროპის უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში. მისიის ფარგლებში გამოცდილი პერსონალი მხარდაჭერას გამოხატავდა, ხელმძღვანელობას უწევდა მინისტრებს, თანამდებობის პირებს ცენტრალურ ხელისუფლებაში. მისიის მიზანი იყო მთავრობის მხარდაჭერა კრიმინალური მართლმსაჯულების სფეროში არსებული გამოწვევების გადასალახავად, რეფორმის პროცესის განვითარებისათვის დახმარება. ევროკავშირმა მიიჩნია რომ მისიამ მიაღწია წარმატებას და დასრულდა 2005 წლის 14 ივლისს.

ევროკავშირის კანონის უზენაესობის ინტეგრირებული მისია ერაყში EUJUST LEX არის სამოქალაქო კრიზისების მართვის ოპერაცია ევროკავშირის უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში.

მისია ჩამოყალიბდა ერაყის მთავრობის მიერ არჩეული პრემიერ მინისტრის ინიციატივით, ერაყში კანონის უზენაესობის სფეროში პროფესიონალების სასაწავლო საქმიანობისათვის, მისია დაიწყო 2005 წლის პირველი ივლისიდან, პრემიერ მინისტრი გამოხატავს თავის მხარდაჭერას მისიის საქმიანობისადმი. მისიის მიზანია კანონის უზენაესობის განმტკიცება და ადამიანის უფლებების პატივისცემის კულტურის ამაღლება ერაყში, მისია გულისხმობს პროფესიულ განვითარებას ერაყის კრიმინალური მართლმსაჯულების სისტემაში დასაქმებული პირების. წევრი ქვეყნები ახდენენ  სწავლების ორგანიზებას კანონის უზენაესობის საუკეთესო პრაქტიკის, სემინარები აადვილებს შეხედულებების გაცვლას ევრკავშირის წარმომადგენლებსა და ერაყელ მონაწილეებს შორის. სემინარების მიზანია ნდობის ამაღლება, ორმხრივი პატივისცემა და ოპერატიული თანამშრომლობა ერაყის კრიმინალური მართლმსაჯულების სისტემის სხვადასხვა წარმომადგენლებს შორის (საპოლიციო, სასამართლო, პენიტენციალური სისტემები) მისია არის პირველი კანონის უზენაესობის მისია. მისის თანამშრომლები მოქმედებენ სამი ძირითადი პრინციპის ფარგლებში. უსაფრთხოება არის პირველხარისხოვანი, ერაყის ჩართულობა ყველა საფეხურზე, ერაყის საჭიროებებისადმი შესაბამისობა.

მისისი კოორდინაცია ხდება ბრიუსელიდან, თუმცა გააჩნია ჯგუფი ბაღდადში.

ევროკავშირი მნიშვნელოვნად მიიჩნევს მისიის გაგრძელებას ერაყში კანონის უზენაესობის განვითარების მხარდასაჭერად, სწავლებისა და ხელმძღვანელობის განხორციელებას პოლიციის, სასამართლო და პენიტენციალური  სისტემების სფეროში. მისიის მუშაობა გაგრძელებულია 2010 წლის 30 ივნისამდე.

ევროკავშირის კანონის უზენაესობის მისია კოსოვოში EULEX[24] ყველაზე დიდი სამოქალაქო მისიაა ევროპის უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში. მისიაში სამი ათასამდე თანამშრომელია როგორც საერთაშორისო, ასევე ადგილობრივი, ბიუჯეტი არის ორას მილიონ ევრომდე, ევროკავშირის გარდა მისიაში მონაწილეობენ ნორვეგია, შვეიცარია, თურქეთი, ხორვატია, აშშ. მისიამ მუშაობა დაიწყო 2008 წლის დეკემბრიდან.

მისიის ძირითადი მიზანია კოსოვოს ხელისუფლების დახმარება კანონის უზენაესობის სფეროში, საპოლიციო რეფორმაში, სასამართლო და საბაჟო სფეროში. მისიის საბაჟო კომპონენტი გულისხმობს ევროკავშირის სტანდარტებისადმი დაახლოებას, ვაჭრობის ლეგიტიმაციას და ეკონომიკის დაცვას. მისიას გააჩნია შეზღუდული აღმასრულებელი უფლებამოსილება. არის ტექნიკური მისია ზედამხედველობის, საკონსულტაციო უფებამოსილებით. მოქმედებს გაერო-ს რეზოლუციის ფარგლებში.

კოსოვოს მისიის მიზანია ხელი შეუწყოს მრავალეთნიკური სასამართლო, საპოლიციო, საბაჟო სისტემის ჩამოყალიბებას, მართლმსაჯულების სისტემის პოლიტიკური ჩარევისაგან გათავისუფლებას, ევროპულ სტანდარტებთან შესაბამისობას. მისიის მუშაობის შედეგებიდან გამომდინარე ხდება სტრატეგიული მიზნების განსაზღვრა. მისიას გააჩნია საპოლიციო კომპონენტი, მართლმსაჯულების კომპონენტი, საბაჟო კომპონენტი.

2. ევროკავშირის სამხედრო ოპერაციები

ევროკავშირმა სამხედრო ოპერაცია CONCORDIA ყოფილი იუგოსლავიის რესპუბლიკა მაკედონიაში დაიწყო 2003 წლის 31 მარტს. ოპერაციისათვის ხელმისაწვდომი იყო ნატო-ს რესურსები, რაც შესაძლებელი გახდა ევროკავშირი-ნატო-ს შეთანხმების ჩამოყალიბებით.

მაკედონიის მთავრობის მოთხოვნის შესაბამისად, მისიის მიზანი იყო ხელი შეეწყო სამომავლო სტაბილური და უსაფრთხო გარემოსთვის და შესაძლებელი გაეხადა 2001 წლის აგისტოს ოჰრიდის სამშვიდობო შეთანხმების შესრულება, რომელსაც ხელი მოეწერა მაკედონიისა და ეთნიკური ალბანელების მიერ.

ევროკავშირის შეფასებით ოპერაციის მიღწევებს წარმოადგენს მშვიდობის, დემოკრატიის და კეთილდღეობის მიღწევა ქვეყანაში, როგორც სტაბილური ქვეყნების რეგიონის ნაწილში, სადაც ნაკლები საჭიროებაა საერთაშორისო უსაფრთხოების ორგანიზაციის წარმომადგენლობის. ოპერაცია დასრულდა 2003 წლის 15 დეკემბერს.

ევროკავშირის საბჭოს 2004 წლის 12 ივლისის გადაწყვეტილებით ბოსნია ჰერცეგოვინაში წარმოდგენილი უნდა ყოფილიყო სამხედრო ოპერაცია ევროკავშირის უსაფრთხოებისა და თავდაცვის  პოლიტიკის ფარგლებში[25]. ეს მოყვა ნატო-ს გადაწყვეტილებას ბოსნია ჰერცეგოვინაში მისიის განთავსების შესახებ.

ოპერაცია EUFOR ALTHEA დაიწყო 2004 წლის 2 დეკემბრიდან ევროკავშირის ხელმძღვანელობით. ოპერაციასთან დაკავშირებით არსებობს შეთანხმებული მიდგომა. ევროკავშირმა ბოსნია ჰერცეგოვინაში განათავსა შვიდი ათასიანი სამხედრო ძალები, იმავე რაოდენობით, როგორც ნატო-ს ოპერაცია ითვალისწინებდა, იმისათვის რომ უზრუნველყოფილი ყოფილიყო უსაფრთხო გარემო. დღეისათვის ევროკავშირი წარმოდგენილია ორი ათას ხუთასიანი სამხედრო ძალებით,  რომელიც ადვილად შეიძლება გაძლიერდეს.

ოპერაციის ძირითადი მიზანია სამხედრო ძალების ყოფნა ბოსნიაში უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად, პირობების აცილება, რომელმაც შეიძლება განაახლოს ძალადობა, ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალის, ასევე მსგავსი ორგანოების დაცვა, სამხედრო დანაშაულისათვის მსჯავდრდებული პირების დაკავება, უსაფრთხო გარემოს უზრუნველყოფა, რომელშიც პოლიციას შეეძლება ორგანიზებული დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლა.

EUFOR ALTHEA მეტ შესაძლებლობებს ანიჭებს ევროკავშირის პოლიტიკურ საქმიანობას ბოსნია ჰერცეგოვინაში, დახმარების პროგრამებს, მიმდინარე საპოლიციო და მონიტორინგის მისიებს, ეხმარება ბოსნია ჰერცეგოვინას შემდგომი ევროინტეგრაციის, სტაბილიზაციის და ასოციაციის პროცესში.

ევროკავშირის მიერ  ოპერაცია ALTHEA მიიჩნევა მნიშვნელოვან ნაწილად ბოსნია ჰერცეგოვინაში პოლიტიკური პროცესების განვითარების, რომელთა მიზანია რეფორმების გატარება ბოსნია ჰერცეგოვინაში სტაბილიზაცისათვიის, უსაფრთხოების გამოწვევებისათვის პასუხის გასაცემად, ევროკავშირში ინტეგრაციისათვის.

ევროკავშირი შესაძლებლად მიიჩნევს სამხედრო ოპერაციის სამომავლო ტრანსფორმაციას, რომელიც არ იქნება აღმასრულებელი ხასიათის, რისთვისაც საჭირო იქნება პოლიტიკური განვითარება, ბოსნია ჰერცეგოვინაში ევროკავშირის სპეციალური წარმომადგენელის როლის ჩათვლით.

2003 წლის 12 ივნისიდან ევროკავშირმა დაიწყო სამხედრო ოპერაცია ARTEMIS კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. ოპერაცია დაიწყო გაეროს რეზოლუციის შესაბამისად.

მისიის მიზანი იყო უსაფრთხობის პირობების სტაბილიზაცია და ბუნიაში ჰუმანიტარული სიტუაციის გაუმჯობესება. ოპერაცია დამთავრდა 2003 წლის პირველ სექტემბერს და მან უზრუნველყო 1996 წლიდან არსებული კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარება.

2006 წლიდან დაიწყო ევროკავშირის მეორე სამხედრო ოპერაცია EUFOR გაერო-ს მისიის მხარდასაჭერად კონგოში არჩევნების პერიოდში. 2006 წლის გაერო-ს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია ითვალისწინებდა ევროკავშირის ძალების დროებით განთვასებას არჩევნების პერიოდში გაერო-ს ძალების მხარდასაჭერად.

სამხედრო ოპერაცია დაიწყო კონგოს მთავრობასთან შეთანხმებით, მათთან და გაერო-ს მისიასთან თანამშრომლობით. ოპერაცია იმართებოდა ევროპის თავდაცვისა და უსაფრთხოების პოლიტიკის ფარგლებში. ოპერაცია ევროკავშირის შეფასებით წარმატებით დასრულდა 2006 წლის 30 ნოემბერს.

სამხედრო ოპერაცია ჩადში EUFOR TCHAD/RCA დაიწყო 2008 წლის 28 იანვრიდან გაერო-ს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციით გათვალისწინებული მანდატით აღმოსავლეთ ჩადიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთ ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკაში. ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკაში და ჩადში გაერო-ს მისია ახორცილებს ოპერაციის მართვას.

ოპერაციის მიზნებია სამოქალაქო პირების დაცვა, განსაკუთრებით დევნილების და იძულებით გადაადგილებული პირების, ჰუმანიტარული დახმარებისა და ამ მიზნით პირების გადადგილების გაადვილება უსაფრთხოების პირობების გაუმჯობესებით, გაერო-ს თანამშრომლების დაცვა, მათი გადაადგილების უსაფრთხოების და თავისუფლების უზრუნველყოფა.

2009 წლის გაერო-ს რეზოლუციით გაეროს სამხედრო ძალები შეუერთდა ევროპულ ძალებს. ჩადის ოპერაცია არის ევროკავშირის ყველაზე დიდი მულტინაციონალური ოპერაცია აფრიკაში, მოიცავს სამი ათას შვიდას სამხედროს ევროკავშირის ოცდასამი წევრი ქვეყნიდან წარმოდგენილს.

ევროკავშირის შეფასებით მისიის საქმიანობამ განაპირობა უსაფრთხოება ოპერაციის საზღვრებში. 2009 წლის მარტიდან ოპერაცია შეუერთდა გაერო-ს მისიას რომელსაც უკეთეს პირობებში მოუწევს საქმიანობა წინა გამოცდილების გათვალისწინებით.

ევროკავშირი ინარჩუნებს აქტიურ პოლიტიკურ და დიპლომატიურ დონეს ჩადში, ასევე გააგრძელებს რეგიონში ჰუმანიტარულ და განვითარების ხელშემწყობ საქმიანობას.

სამხედრო საზღვაო ოპერაცია სომალიში EUNAVFOR ATALANTA[26] მიმართული იყო გაერო-ს უშიშრობის საბჭოს რეზოლუციის დასაცავად, სომალის სანაპიროსთან მსოფლიო სასურსათო პროგრამის ხომალდის დასაცავად მეკობრეების თავდასხმისაგან, რომელსაც პროდუქტი შექონდა სომალიში. ოპერაციის მიზანი იყო შეჩერება და პრევენცია მეკობრეობის. ოპერაცია დაიწყო 2008 წლის 13 დეკემბრიდან და სრულად ამოქმედდა 2009 წლის თებერვალში. ეს ოპერაცია არის ევროკავშირის პირველი სამხედრო საზღვაო ოპერაცია ევროპის უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში. ევროკავშირმა გააგრძელა ოეპერაციის მანდატი კიდევ ერთი წლით 2010 წლის 13 დეკემბრამდე. ოპერაციაში მონაწილეობს ევროკავშირის თორმეტი ხომლდი და საზღვაო პატრული. ევროკავშირი მონაწილეობს მეკობრეობის წინააღმდეგ საერთაშორისო ჯგუფის მუშაობაში და ხელს უწყობს თანამშრომლობის შესაძლებლობების შექმნას ოპერაცია ატალანტის, სხვა სამხედრო საზღვაო ოპერაციების. ოპერაციაში მონაწილე სამხედრო პირებს უფლება აქვთ დააკავონ და გადაიყვანონ პირები, რომლებიც ეჭვმიტანილი არიან მეკობრეობაში და ყაჩაღურ თავდასხმაში, ასევე შეუძლიათ დააკავონ ხოლამდი და მასზე მყოფი პროდუქცია.

იმისათვის რომ აღდგენილი ყოფილიყო სამართლებრივი წესრიგი, საჭირო იყო მეკობრეობის სიღრმისეული მიზეზების პასუხის გაცემა, სომალის უშიშროების ინსტიტუტების დაცვა. ევროკავშირის ამ ოპერაციამ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა სომალის უშიშროების ძალების და სომალის სამოქალაქო საპოლიციო ძალების ჩამოყალიბებაში.

ოპერაცია არის ნაწილი იმ გლობალური საქმიანობისა, რომელსაც ევროკავშირი ახორციელებს აფრიკაში და ამ ოპერაციის მიზანია სომალის კრიზისის დაძლევა რომელსაც გააჩნია პოლიტიკური, უშიშროების, ჰუმანიტარული ასპექტები.

ასევე, ევროკავშირი თანამშრომლობს გაერო-სთან და აფრიკის კავშირთან სომალიში მშვიდობისა და განვითარებისათვის, მხარს უჭერს დემოკრატიულ ცვლილებებს.

3. სამხედრო სამოქალაქო მოქმედებები

2008 წლის თებერვლიდან ჩამოყალიბდა გვინეა-ბისაუს უშიშროების სექტორის რეფორმირების მხარდამჭერი ევროკავშირის საკონსულტაციო და დახმარების მისია EU SSR GUINEA-BISSAU, რომელიც თანამშრომლობს გვინეა-ბისაუს მთავრობასთან და ხორციელდება ევროპის უშიშროებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში.

მისია არის საკონსულტაციო და დახმარებას უწევს გვინეა-ბისაუს უშიშროების სექტორის რეფორმას ეროვნული უშიშროების სექტორის სტრატეგიის განსახორციელებლად პირობების შესაქმნელად.

მისია ნაწილია ევროკავშირის თანმიმდევრული მიდგომის და წარმოადგენს დამატებას ევროპის განვითარების ფონდის და სხვა ევროპული საერთო საქმიანობის.

ევროკავშირი მისიის მიღწევად მიიჩნევს წარმატებულ საპრეზიდენტო არჩევნებს, დახმარებას უშიშროების სექტორის რეფორმირებაში.

2009 წლის ნოემბერში მისიის ხანგრძლივობა გაგრძელდა 6 თვით 2010 წლის 31 მაისამდე რეგიონის სტრატეგიული ასპექტების გათვალისწინებით.  გაგრძელების მიზეზი არის მანდატით გათვალისწინებული საქმიანობის დასრულება პირობების შესაქმნელად გვინეა-ბისაუს მთავრობის სამართლებრივი რეფორმების განსახორციელებლად.

ევროკავშირის სამოქალაქო სამხედრო მოქმედება AMIS აფრიკის კავშირის გაზრდილი მისიის მხარდასაჭერად სუდანში დარფურში დაიწყო აფრიკის კავშირის მოთხოვნით 2005 წლის 18 ივლისიდან.

მანდატი ევროკავშირის ამ მხარდამჭერი საქმიანობის დასრულდა 2007 წლის 31 დეკემბერს და შეიცვალა აფრიკის კავშირისა და გაერო-ს საერთო ოპერაციით დარფურში (UNAMID).

მიზანი ევროკავშირის ამ მხარდამჭერი მოქმედების იყო ეფექტური და დროული დახმარება ევროკავშირის მხრიდან აფრიკის კავშირისათვის AMIS II მისიის განხორციელებაში.

ამ მხარდაჭერის გამოხატვით ევროკავშირმა მხარდაჭერა განახორციელა აფრიკის კავშირის მისიის პოლიტიკური, სამხედრო და საპოლიციო ძალების დასაბრუნებლად, რომელთა მიზანი იყო სუდანის რეგიონ დარფურში კრიზისის გამოსწორება.

ევროკავშირის მხარდამჭერი მისია მოიცავდა სამოქალაქო და სამხედრო კომპონენტს. გააჩნდა ეკიპირება და რესურსები ტექნიკური დახმარებისათვის და სამხედრო დამკვირვებლების გაგზავნის შესაძლებლობა. ახორციელებდა აფრიკელი სამხედროების სწავლებას, ეხმარებოდა ტაქტიკურ და სტრატეგიულ განლაგებაში და ახორციელებდა პოლიციის დახმარებას და სწავლებას. ორწელიწადნახევრიანი მანდატის განმავლობაში ევროკავშირიდან შეყვანილი იყო უამრავი სამხედრო და სამოქალაქო პერსონალი.

კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის ოფიციალური მოთხოვნით ევროკავშირმა კონგოში დაიწყო საკონსულტაციო და დახმარების მისია უშიშროების სექტორის რეფორმირებისათვის EUSEC RD CONGO 2005 წლის 8 ივნისიდან, რომლის მანდატი გრძლდება 2010 წლის 30 სექტემბრამდე.

მისია აწარმოებს რჩევას და დახმარებას ხელისუფლებისათვის უსაფრთხოებისათვის, ადამიანის უფლებებთან, საერთაშორისო ჰუმანიტარულ სამართალთან შესაბამისი პოლიტიკის გატარებაში, მისიის საქმიანობა მოიცავს შემდეგ სფეროებს: გენდერი, ბავშვები, კონფლიქტით დაზარალებული პირების დახმარება, დემოკრატიული სტანდარტები, კარგი საჯარო მართვა, გამჭვირვალეობა, კანონის უზენაესობა, ევროკავშირის სპეციალური წარმომადგენელისათვის მუშაობა კივუსთან დაკავშირებული ვალდებულებების შესასრულებლად.

თავდაცვის რეფორმა გადამწყვეტია კონგოში სტაბილურობის აღდგენისათვის, ამისათვის მისია თანამშრომლობს კონგოს მთავრობასთან და ევროკავშირის საპოლიციო მისიასთან, ასევე ევროკავშირის წევრ ქვეყნებს გააჩნიათ ბილატერალური ურთიერთობა, მნიშვნელოვანია გაერო-ს და სხვა საერთაშორისო აქტორების მონაწილეობა. მისიის ძირითადი დავალებაა დახმარების გაწევა კონგოს შეიარაღებული ძალების რეფორმირებისათვის, ასევე გენდერული ძალადობის და ბავშვების შეიარაღებულ ძალებში შეყვანის წინააღმდეგ დანაშაულის შემცირება.

ევროპის უშიშროებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში განხორციელებული მისიები მიუხედავად იმისა, არის სამხედრო თუ სამოქალაქო, ორიენტირებულია სახელმწიფო ინსტიტუტებისათვის დახმარების გაწევაზე, დემოკრატიის ხელშეწყობაზე, ასევე, კონფლიქტის შემდგომ პერიოდში რეაბილიტაციის ხელშეწყობაზე. არ გულისხმობს რაიმე ღონისძიებებს, რომელიც პირდაპირ იქნება მიმართული კონფლიქტის გადაწყვეტის პროცესზე, შემოიფარგლება იმით, რომ ხელს უწყობს კონფლიქტის მხარეებისათვის ისეთო გარემოს შექმნას, სადაც მხარეებს უკეთესი შესაძლებლობა ექნებათ მოლაპარაკებების წარმოების

დასკვნა

კვლევიდან გამომდინარე შედეგები შეიძლება ორი მიმართულებით ჩამოყალიბდეს. პირველი, ევროკავშირის კონფლიქტების გადაწყვეტის ინსტრუმენტების შესახებ, მეორე, ევროკავშირის მიერ განხორციელებული სამშვიდობო მისიების მიღწეული შედეგების გათვალისწინებით.

ნაშრომში განხილული კონფლიქტების გადაწყვეტის ინსტრუმენტები შეიძლება ორ ჯგუფში გაერთიანდეს იმის მიხედვით, თუ რა სამომავლო პერსპექტივა გააჩნია კონფლიქტურ რეგიონს ევროკავშირთან თანამშრომლობის, იგულისხმება სამომავლო წევრობა ან უბრალოდ პარტნიორობა და ევროკავშირის საზღვრებთან უსაფრთხოების უზრუნველყოფა.

ნაშრომში  განხილული სტატიებიდან შესაძლებელია დასკვნის გამოტანა, რომ იმ რეგიონებში, სადაც ევროკავშირს არ გააჩნია გაფართოების ინტერესი, კონფლიქტების გადაწყვეტის ინსტრუმენტები არის ძირითადად ეკონომიკური ხასიათის და არ არის პოლიტიკური სტრატეგიით გამყარებული[27], მხოლოდ ეკონომიკური ინსტრუმენტების გამოყენება იმ შემთხვევაში შეიძლება გახდეს საფუძველი კონფლიქტის გადაჭრის, როდესაც კონფლიქტის საფუძველი ხდება ეკონომიკური პრობლემები, მაგრამ როდესაც რეგიონულ კონფლიქტს გააჩნია პოლიტიკური მიზეზები, ეკონომიკური  ინსტრუმენტები ვერ გადაწყვეტავს კონფლიქტს. აღნიშნული კარგად ჩანს საქართველოში კონფლიქტების გადაწყვეტაში ევროკავშირის მონაწილეობის შეფასებისას, ვინიდან ევროკავშირი საქართველოში თავს არიდებს პოლიტიკური ინსტრუმენტების გამოყენებას.

იმ რეგიონებთან მიმართებაში, რომლებსაც გააჩნიათ პერსპექტივა ევროკავშირის წევრობის, კონფლიქტების გადაწყვეტის მექანიზმი უფრო მეტად პოლიტიკური სტრატეგიით არის გამყარებული, მისიების მიზანი ხშირად არის ევროკავშირის სტანდარტებთან დაახლოება, მაგრამ ნაკლები ყურადღება ეთმობა ეკონომიკურ მხარდაჭერას. მაგალითად კოსოვოში, რომელთან დაკავშირებითაც მიიჩნევა, რომ მხოლოდ დემოკრატიის და სახელმწიფო სტრუქტურების ჩამოყალიბებაში მხარდაჭერა ეკონომიკურ განვითრებაში ხელშეწყობის გარეშე ვერ გადაწყვიტავს კონფლიქტს[28].

ასევე, ევროკავშირის კონფლიქტების გადაწყვეტაში შედეგების მიღწევას შეიძლება მნიშვნელოვნად განაპირობებდეს სხვა გლობალური აქტორების ინტერესი კონფლიქტური რეგიონებისადმი, მაგალითად, რუსეთის ინტერესები კავკასიაში განაპირობებს ევროკავშირის მიერ კონფლიქტების გადაწყვეტაში პოლიტიკურ ჩარევაზე უარს რუსეთთან ენერგოდამოკიდებულების გამო, ამერიკის შეერთებული შტატების ინტერესები ახლო აღმოსავლეთში განაპირობებს  ევროკავშირის მხრიდან ერთგვარ თავშეკავებულ ქმედებებს კონფლიქტებს გადაწყვეტის მიმართულებით, ვინაიდან ნატო წარმოადგენს ევროკავშირის უსაფრთხოების მთავარ უზრუნველმყოფს. იმ რეგიონებში, სადაც ნაკლებია გლობალური აქტორებით დაინტერესება (მაგალითად, ბალკანეთი, აფრიკა), ევროკავშირის ჩარევა კონფლიქტების გადაწყვეტაში არის უფრო აქტიური, ამ არგუმენტს ამყრებს ის ფაქტიც, რომ ევროპის უშიშროებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში განხორციელებულმა სამხედრო ოპერაციებმა მოიცვა მხოლოდ ბალკანეთი და აფრიკა.

გამოყენებული ლიტერატურა

 


[1] Kamov G. EU’s role in the conflict resolution: the case of eastern enlargement and neighbourhood policy areas. Under the direction of Matthias waechter (director of DHEEI) June 2006 http://www.iehei.org/bibliotheque/memoires/2006/KAMOV.pdf

[2] Discussion “The Possible Role of the EU in Conflict Resolution” The changing role of the European union in conflict resolution. International center for human development. June 19, 2008 http://www.ichd.org/files/pdf/49-EU%20Role%20in%20CR-Eng.pdf

[3] A secure Europe in a better world. European security strategy. Brussels, 12 December 2003 http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cmsUpload/78367.pdf; ჰავიერ სოლანა. ევროპის უსაფრთხოების პოლიტიკის ათი წელი. ELPAIS. 9 ოქტომბერი, 2009 http://foreignpress.ge/?p=9581; პოპესკუ ნ. ევროკავშირის მარცხი საქართველოში. euobserver.com. 6 ოქტომბერი. 2009 http://foreignpress.ge/?p=9397; კრასნიკი ე. კოსოვო: ევროკავშირის პოლიტიკის ხელახლა გააზრება. ISN ETH Zurich. 26 სექტემბერი. 2009 http://foreignpress.ge/?p=9179

[4] Discussion “The Possible Role of the EU in Conflict Resolution” The changing role of the European union in conflict resolution. International center for human development. June 19, 2008 http://www.ichd.org/files/pdf/49-EU%20Role%20in%20CR-Eng.pdf

[5] www.delgeo.ec.europa.eu

[6] Discussion “The Possible Role of the EU in Conflict Resolution” The changing role of the European union in conflict resolution. International center for human development. June 19, 2008 http://www.ichd.org/files/pdf/49-EU%20Role%20in%20CR-Eng.pdf

[7] Speech by European Commissioner for External Relations and European Neighbourhood Policy Benita Ferrero-Waldner. The European Union and the world: a hard look at soft power. New York, Columbia University. 24 September 2007 http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=SPEECH/07/576&guiLanguage=en

[8] Kamov G. EU’s role in the conflict resolution: the case of eastern enlargement and neighbourhood policy areas. Under the direction of Matthias waechter (director of DHEEI) june 2006 http://www.iehei.org/bibliotheque/memoires/2006/KAMOV.pdf

[9] Discussion “The Possible Role of the EU in Conflict Resolution” The changing role of the European union in conflict resolution. International center for human development. June 19, 2008 http://www.ichd.org/files/pdf/49-EU%20Role%20in%20CR-Eng.pdf

[10] კიღურაძე ნ. სანიკიძე გ. თანამედროვე საერთაშორისო ურთიერთობები (მსოფლიო პოლიტიკის გლობალიზაცია) ფონდი ღია საზოგადოებასაქართველო. თბილისი. მერიდიანი 2001

[11] Speech by EU Commissioner Olli Rehn.“Enlargement as an instrument of the EU’s Soft Power”. Brussels. 19 October 2007 http://www.europa-eu-un.org/articles/en/article_7417_en.htm

[12] A Secure Europe in a better world. European security strategy. Brussels, 12 december, 2003 http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cmsUpload/78367.pdf

[13] ჰავიერ სოლანა. ევროპის უსაფრთხოების პოლიტიკის ათი წელი.  EL PAIS 09.10.2009. http://foreignpress.ge/?p=9581

[14] პოპესკუ ნ. ევროკავშირის მარცხი საქართველოში. euobserver.com 6 ოქტომბერი, 2009 http://foreignpress.ge/?p=9397

[15] კრასნიკი ე. კოსოვო: ევროკავშირის პოლიტიკის ხელახლა გააზრება. ISN ETH Zurich. 26. 09. 2009 http://foreignpress.ge/?p=9179

[16] http://www.europa.eu

[17]ჰავიერ სოლანა. ევროპის უსაფრთხოების პოლიტიკის ათი წელი. ELPAIS. 09.10.2009 http://foreignpress.ge/?p=9581

[18] http://www.eupm.org

[19] http://www.eupol-afg.eu

[20] http://www.eubam.org

[21] www.eubam-rafah.eu

[22] www.eumm.eu

[23] www.aceh-mm.org

[24] www.eulex-kosovo.eu

[25] www.euforbih.org

[26] www.eunavfor.eu

[27] პოპესკუ ნ. ევროკავშირის მარცხი საქართველოში. euobserver.com 6 ოქტომბერი, 2009 http://foreignpress.ge/?p=9397

[28] კრასნიკი ე. კოსოვო: ევროკავშირის პოლიტიკის ხელახლა გააზრება. ISN ETH Zurich. 26. 09. 2009 http://foreignpress.ge/?p=9179

Greeting

February 11, 2010

მოგესალმებით ყველას, ვინც დაინტერესდით და ესტუმრეთ ამ ბლოგს. გადავწყვიტე, ამ გვერდზე განვათავსო ყველაფერი ის, რაც მე მომწონს და მაინტერესებს, ჩემი პროფესიული ინტერესების და ჰობის გათვალისწინებით, იმედია, არც თქვენთვის იქნება ეს ყველაფერი ძალიან უინტერესო

Hello world!

February 4, 2010

Welcome to WordPress.com. This is your first post. Edit or delete it and start blogging!


Follow

Get every new post delivered to your Inbox.